قراردادهای مجوز بهرهبرداری، بهعنوان بخشی از داراییهای نامشهود، در موقعیتهایی خاص که نیاز به ارائه گزارش ارزشگذاری رسمی دارند، از اهمیت ویژهای برخوردارند. ارزشگذاری این قراردادها به علت تأثیر قابلتوجّه در تصمیمات مالی، مالیاتی، قراردادی و حقوقی، باید مطابق با دستورالعملهای استاندارد و پذیرفتهشده انجام شود تا مبنای قابل اعتمادی برای طرفین ذینفع فراهم گردد. این الزامات بهطور ویژه در مقرّرات حسابداری (بهویژه استاندارد حسابداری شماره 17 و 32)، آییننامه ارزشگذاری داراییهای نامشهود و استاندارد بینالمللی ارزشگذاری (IVS 210) تعریف شدهاند.
در ترکیب تجاری و گزارشگری مالی
مطابق استاندارد حسابداری شماره 17، بند 26: در فرآیند ادغام یا خرید شرکتها، چنانچه شرکت هدف دارای قراردادهای لیسانس فعّالی باشد، این قراردادها باید به صورت دارایی نامشهود جداگانه شناسایی و بر اساس ارزش منصفانه در صورتهای مالی شرکت تحصیلکننده ثبت شوند. این موضوع حتی در مواردی که قراردادهای مذکور پیش از این در صورتهای مالی شرکت فروشنده شناسایی نشده باشند نیز الزامی است. بنابراین، تهیه گزارش ارزشگذاری رسمی و مستقل برای این قراردادها در فرآیند ترکیب تجاری و گزارشگری مالی ضروری خواهد بود.
تحلیل کاهش ارزش قراردادهای مجوز بهرهبرداری
مطابق استاندارد حسابداری شماره 32، بندهای 17 تا 45: قراردادهای مجوز بهرهبرداری بهعنوان بخشی از داراییهای نامشهود، در صورت مواجه شدن با تغییرات قابل توجّه در بازار یا عملکرد اقتصادی ضعیفتر از پیشبینیهای اولیه، مستلزم آزمون کاهش ارزش خواهند بود. به بیان دیگر، اگر ارزش بازیافتنی قرارداد مجوز بهرهبرداری به هر دلیلی کاهش یابد، الزامی است تا با انجام آزمون کاهش ارزش و ارائه گزارش ارزشگذاری، میزان کاهش ارزش محاسبه و ثبت گردد.
انتقال یا واگذاری حقوق لیسانس
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری (IVS 210)، بندهای 10 تا 20: در صورت واگذاری یا انتقال قرارداد بهرهبرداری به طرف ثالث (مانند انتقال لیسانس نرمافزار، فناوری یا برند)، ارزشگذاری رسمی برای تعیین ارزش منصفانه معامله ضرورت پیدا میکند. هدف از این ارزشگذاری، ارائه معیاری مطمئن برای قیمتگذاری قرارداد و ثبت صحیح مبالغ مالی حاصل از انتقال است. گزارش ارزشگذاری باید شامل تشریح واضح روشها، رویکردها و مفروضات بهکاررفته باشد تا قابلیت ارزیابی و صحّتسنجی برای استفادهکنندگان فراهم شود.
دعاوی حقوقی درباره مالکیت، فسخ یا نقض قرارداد
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری (IVS 210)، بندهای 10 تا 20: ارزشگذاری در شرایطی که قرارداد بهرهبرداری دچار اختلافات حقوقی، نقض شرایط قرارداد یا فسخ زودهنگام شده باشد، الزامی است. در این موارد، گزارش ارزشگذاری مبنای محاسبه خسارت، جبران زیان وارده به طرفین و همچنین حلوفصل اختلافات مالی خواهد بود. ارزشگذاری در این شرایط باید بهطور دقیق و شفاف، موارد ابهام، عدماطمینان و محدودیتها را بیان نماید.
محاسبه مالیات بر نقلوانتقال دارایی نامشهود
مطابق آییننامه اجرایی ارزشگذاری داراییهای نامشهود، فصل ۴، بند الف-۳: در صورت انتقال رسمی قراردادهای مجوز بهرهبرداری، تهیه گزارش ارزشگذاری رسمی برای تعیین مبنای محاسبه مالیات الزامی است. بر این اساس، ارزش تعیینشده در گزارش ارزشگذاری، مبنای دریافت مالیات از انتقال این قراردادها بوده و باید بر اساس مبانی ارزش منصفانه و با رعایت اصول استاندارد تنظیم گردد.
ارائه قراردادهای لیسانس به عنوان وثیقه یا دارایی سرمایهپذیر
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری (IVS 210)، بندهای 10 تا 20: هنگامی که قراردادهای لیسانس به عنوان وثیقه یا ابزار تأمین مالی (برای مثال جهت دریافت تسهیلات بانکی یا جذب سرمایهگذار) ارائه میشوند، ارائه گزارش ارزشگذاری رسمی که بیانگر ارزش منصفانه و قابل اتّکای این قراردادها باشد، الزامی و یا حداقل بهشدّت توصیهشده است. این گزارش مبنایی برای تصمیمگیریهای مالی و اعتباری نهادهای سرمایهگذار و وامدهنده خواهد بود.
در تمامی موارد فوق، رعایت کامل روشهای استاندارد، تحلیل صحیح مفروضات ارزشگذاری، مستندسازی دقیق و جامع و بیان محدودیتها در گزارش ارزشگذاری الزامی است. تهیۀ چنین گزارشی، مبنای پذیرش و تأیید آن از سوی مراجع ذیصلاح قانونی، حسابداری، مالی و قراردادی خواهد بود.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.