برای آنکه قرارداد فرانچایز بهعنوان دارایی نامشهود در صورتهای مالی یا گزارش ارزشگذاری شناسایی شود، لازم است معیارهایی در حوزههای حقوقی، اقتصادی و اجرایی احراز گردد. این معیارها مبنای ثبت و تحلیل رسمی قرارداد فرانچایز در گزارشهای ارزشگذاری دارایی نامشهود و صورتهای مالی محسوب میشوند.
وجود قرارداد کتبی و معتبر
مطابق استاندارد حسابداری شماره 17، بند 10: قرارداد فرانچایز باید بهصورت رسمی و معتبر تنظیم شده باشد و مفاد کلیدی آن از جمله مدت زمان، محدودهٔ جغرافیایی، نرخها، شرایط و تعهدات طرفین بهوضوح مشخص باشد. بهعلاوه، قرارداد باید از ضمانت اجرایی قانونی برخوردار بوده و از نظر حقوقی الزامآور باشد. قراردادهای شفاهی یا قراردادهایی که مفاد آنها بهطور کامل مشخص نبوده یا قابل اجرا نیستند، واجد شرایط شناسایی بهعنوان دارایی نامشهود نخواهند بود.
قابلیت تفکیکپذیری یا انتقال مستقل
مطابق استاندارد حسابداری شماره 17، بند 10-الف: قرارداد فرانچایز باید قابلیت انتقال، اعطای لیسانس مجدد، و بهرهبرداری مستقل از سایر داراییها یا فعالیتهای شرکت را داشته باشد. این شرط، بهویژه در مواردی مانند ترکیب تجاری یا ارائهٔ گزارش به سرمایهگذاران از اهمیت خاصی برخوردار است. بهعبارت دیگر، اگر امکان استفاده یا انتقال مستقل از قرارداد وجود نداشته باشد، شناسایی آن بهعنوان دارایی نامشهود توجیهپذیر نیست.
کنترل حقوق بهرهبرداری توسط شرکت
مطابق استاندارد حسابداری شماره 17، بند 17: دارنده قرارداد باید قادر باشد کنترل مؤثری بر حقوق بهرهبرداری از آن اعمال کند؛ بدین معنی که بتواند استفادهٔ دیگران از حقوق قرارداد را محدود کرده یا مانع شود. همچنین باید اثبات کند که میتواند از منافع اقتصادی ناشی از قرارداد محافظت کند و استفادهٔ اختصاصی از آن داشته باشد. بدون احراز این کنترل، شناسایی قرارداد فرانچایز بهعنوان دارایی نامشهود مورد تردید است.
توانایی ایجاد منافع اقتصادی آتی
مطابق استاندارد حسابداری شماره 17، بند 13: قرارداد فرانچایز باید از توانایی اثباتشدهای برای ایجاد منافع اقتصادی آینده برای دارنده آن برخوردار باشد. این منافع میتوانند بهصورت جریان نقدی مستقیم نظیر درصدی از فروش، دریافت کارمزد خدمات، و یا کارمزد تبلیغات باشند. همچنین منافع غیرمستقیم از قبیل گسترش بازار، ارتقای برند، و افزایش سهم بازار نیز میتوانند بهعنوان منفعت اقتصادی در نظر گرفته شوند، به شرط آنکه بهصورت مستند و قابل پیشبینی باشند.
قابلیت اندازهگیری بهای تمامشده بهصورت اتکاپذیر
مطابق استاندارد حسابداری شماره 17، بند 12-ب: هزینههای مربوط به تحصیل، ایجاد، توسعه یا تمدید قرارداد فرانچایز مانند حق ورود، هزینههای مشاورهای و مستندسازی، باید بهطور دقیق و مستند اندازهگیری و ثبت شوند. قابلیت اندازهگیری دقیق این هزینهها از الزامات اساسی برای شناسایی قرارداد بهعنوان دارایی نامشهود است؛ چرا که مبنای ارزشگذاری و ثبت آن در صورتهای مالی قرار میگیرد.
شناسایی مستقل در ترکیب تجاری
مطابق استاندارد حسابداری شماره 17، بند 27: در صورت خرید یک واحد تجاری که دارندهٔ قرارداد فرانچایز است، اگر این قرارداد قابل تفکیک از سرقفلی باشد، باید بهعنوان دارایی نامشهود مستقل شناسایی و ارزشگذاری شود، حتی اگر پیش از این در صورتهای مالی ثبت نشده باشد. این امر مستلزم احراز قابلیت شناسایی جداگانهٔ حقوق فرانچایز از سایر داراییها یا سرقفلی در فرایند ترکیب تجاری است.
در نهایت، باید توجه داشت که اگر یک یا چند شرط از معیارهای یادشده برای شناسایی قرارداد فرانچایز بهعنوان دارایی نامشهود فراهم نباشد، لازم است تحلیلهای جایگزین صورت گرفته و محدودیتهای موجود نیز در گزارشهای افشا شود تا استفادهکنندگان گزارش از این محدودیتها مطلع باشند.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.