برای آنکه پروانهها و امتیازهای دولتی یا صنعتی بتوانند مشمول ارزشگذاری رسمی بهعنوان دارایی نامشهود شوند، باید از نظر حقوقی، اقتصادی و شناسایی مستقل، معیارهایی را احراز کنند. در ادامه به بررسی این معیارها میپردازیم تا روشن شود چه ویژگیهایی باعث میشود یک پروانۀ دولتی یا صنعتی را بتوان دارایی نامشهود بهشمار آورد.
وجود قرارداد رسمی و الزامآور با نهاد دولتی یا عمومی
مطابق استاندارد 210، بند 2-3: پروانه باید بهصورت رسمی از سوی یک مرجع قانونی معتبر صادر شود. این قرارداد باید دارای شرایط مشخصی باشد، از جمله موضوع فعالیت، مدت اعتبار، تعهدات اجرایی، و نیز شرایط فسخ یا تمدید. برای مثال، پروانۀ فعالیت اپراتورهای تلفن همراه که بهصورت رسمی از سوی سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی صادر میشود، بهعنوان دارایی نامشهود قابل شناسایی است، زیرا دارای ویژگیهای فوق است.
قابلیت شناسایی و تفکیک از سایر داراییهای شرکت
مطابق استاندارد 210، بند 20-7: دارایی نامشهود باید بهگونهای باشد که بتوان آن را مستقل از سایر داراییها در دفاتر ثبت کرد و منافع اقتصادی آن را بهطور مجزا تحلیل نمود. بهعنوان نمونه، یک پروانۀ بهرهبرداری معدن میتواند جداگانه از داراییهای دیگر شرکت، مانند ماشینآلات، زمین و ساختمان، ارزشگذاری و ثبت شود.
قابلیت کنترل منافع اقتصادی ناشی از پروانه توسط شرکت دارنده
مطابق استاندارد 210، بند 20-2: شرکت باید کنترل کامل بر بهرهبرداری از منافع اقتصادی حاصل از پروانه داشته باشد و بتواند از استفاده اشخاص ثالث از آن جلوگیری کند. برای مثال، امتیاز انحصاری تولید یک محصول خاص در بازار ایران، که شرکت دارنده آن بتواند از منافع انحصاری آن بهطور کامل برخوردار شود و مانع استفادۀ دیگران شود، دارای این ویژگی است.
ایجاد منافع اقتصادی آتی قابل اندازهگیری
مطابق استاندارد 210، بند 20-6: پروانه باید توانایی ایجاد درآمدزایی، کاهش هزینه یا ایجاد مزیت رقابتی برای شرکت داشته باشد. منافع اقتصادی حاصل از پروانه باید بهطور قابل اندازهگیری مشخص باشند. برای مثال، مجوز بهرهبرداری از یک منطقۀ ویژه اقتصادی، که باعث کاهش قابلتوجه هزینههای عملیاتی یک شرکت میشود، منافع اقتصادی قابل اندازهگیری و مشخصی دارد.
محدوده زمانی و قانونی مشخص برای بهرهبرداری
مطابق استاندارد 210، بند 100-1: عمر اقتصادی پروانه باید قابل تخمین باشد، حتی اگر تمدید احتمالی آن امکانپذیر باشد. وجود این محدودیت زمانی باعث میشود که دارایی مذکور از سایر داراییهای شرکت تفکیک شود و در نتیجه، شرایط ثبت مستقل بهعنوان دارایی نامشهود را احراز کند. مثلاً پروانۀ بهرهبرداری از فرکانسهای رادیویی برای مدت 10 سال صادر میشود که این مدت محدودیت مشخصی دارد.
در نهایت، پروانهها و امتیازهای دولتی یا صنعتی تنها در صورتی میتوانند بهعنوان دارایی نامشهود شناسایی شوند که دارای قرارداد معتبر، کنترلپذیری، منفعت اقتصادی مشخص و قابلیت جداسازی از سایر اجزای کسبوکار باشند. این معیارها مطابق استاندارد بینالمللی IVS 210 مبنای تحلیل و ثبت داراییها هستند و رعایت آنها به شفافیت مالی شرکتها و درک درستتر ارزش اقتصادی آنها کمک میکند.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.