روابط غیرقراردادی با مشتریان بهدلیل نداشتن اسناد رسمی و پشتوانههای حقوقی مشخص، با سطح قابلتوجهی از عدمقطعیت و ابهام مواجه هستند. در فرایند ارزشگذاری این روابط، طبق استانداردهای بینالمللی (IVS) و استانداردهای تخصصی ارزشگذاری، افشای این محدودیتها برای حفظ اعتبار، شفافیت و درستی گزارشها الزامی است. درواقع، آشکار کردن این محدودیتها باعث افزایش قابلیت اتّکا و اعتمادپذیری نتایج ارزشگذاری میشود و به استفادهکنندگان کمک میکند تا درک دقیقتری از وضعیت واقعی داراییهای نامشهود داشته باشند.
مهمترین محدودیتهای قابل افشا در گزارشهای ارزشگذاری روابط غیرقراردادی با مشتریان عبارتاند از:
نبود قرارداد یا تعهد الزامآور رسمی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 4-20 و 6-20، در مواردی که روابط با مشتریان مبتنی بر اسناد رسمی یا قراردادهای الزامآور نیست و صرفاً براساس تعاملات گذشته، تجربههای مشترک یا شهرت تجاری ایجاد شده، این نکته باید بهطور واضح و صریح در گزارشها ذکر شود. ذکر این محدودیت به مخاطب کمک میکند تا ریسک عدمقطعیت در تداوم این روابط را بهتر درک کند و در تصمیمگیریهای خود لحاظ نماید.
اتّکا به دادههای داخلی بدون تأیید مستقل
بر اساس استاندارد 102 ارزشگذاری، بند 20-5، چنانچه ارزشگذار صرفاً به دادههای داخلی شرکت (نظیر نرخ حفظ مشتری، سوابق فروش یا میزان وفاداری مشتریان) اتّکا کرده باشد و این اطلاعات قابلیت راستیآزمایی مستقل یا تأیید توسط اشخاص ثالث را نداشته باشد، این محدودیت باید بهروشنی بیان شود. این امر باعث میشود که استفادهکنندگان گزارش، میزان اعتماد خود به دادهها و نتایج حاصل از آنها را متناسب با میزان صحت و تأییدپذیری آنها تنظیم کنند.
برآورد عمر اقتصادی و نرخ ریزش بر مبنای مفروضات
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 100-2 و 100-3، اگر ارزشگذار عمر مفید یا نرخ ریزش مشتری را بر اساس مفروضاتی غیردقیق، ذهنی و غیرمستند پیشبینی کرده باشد، این موضوع باید بهصورت واضح در گزارش ارزشگذاری اعلام و میزان اثرگذاری این مفروضات بر ارزش نهایی تحلیل و افشا شود. این امر موجب کاهش خطر برداشت نادرست از پایداری روابط مشتریان و درک بهتر از واقعی بودن ارزشها خواهد شد.
نبود معاملات مقایسهپذیر در بازار
مطابق استاندارد IVS 210، بند 50-4، اگر بهدلیل نبود نمونههای مشابه در بازار، امکان بهکارگیری رویکرد بازار برای ارزشگذاری روابط غیرقراردادی فراهم نباشد و ارزشگذار صرفاً از رویکرد درآمدی استفاده کرده باشد، این محدودیت باید صراحتاً اعلام شود. این موضوع برای مخاطبان گزارش اهمیت ویژهای دارد، زیرا نشان میدهد ارزش بهدستآمده صرفاً بر پایۀ فرضیات مربوط به جریان نقدی آتی بنا شده و با نمونههای واقعی و بازار عینی مقایسه نشده است.
عدم تفکیک جریان نقدی ناشی از رابطه با مشتریان
بر اساس استاندارد 103 ارزشگذاری، بند 30-1، چنانچه درآمدهای حاصل از روابط غیرقراردادی با سایر منابع درآمدی کسبوکار به صورت تلفیقی باشد و امکان تفکیک دقیق و روشن جریانهای نقدی از یکدیگر وجود نداشته باشد، ارزشگذار باید این محدودیت را در گزارش خود ذکر کند. این موضوع باعث میشود مخاطب بتواند در تحلیل و ارزیابی ارزش روابط غیرقراردادی به دقت بیشتری دست یابد و از خطاهای احتمالی جلوگیری شود.
حساسیت بالای ارزش به مفروضات کلیدی و ریسکهای مرتبط
مطابق استاندارد 102 ارزشگذاری، بند 20-4، در مواقعی که نتایج ارزشگذاری به مفروضات کلیدی نظیر نرخ رشد، نرخ تنزیل، حاشیۀ سود و نرخ حفظ مشتری حساسیت بالایی داشته باشد، ارزشگذار باید این حساسیت را بهطور مفصل بیان کرده و تحلیل حساسیت مربوط به آن را ارائه نماید. بیان این حساسیتها به مخاطبان کمک میکند تا درک دقیقتری از میزان وابستگی ارزش دارایی به مفروضات انجامشده داشته باشند و ریسکهای مرتبط با ارزشگذاری را در تصمیمگیریها لحاظ کنند.
در گزارشهای ارزشگذاری داراییهای نامشهود مرتبط با روابط غیرقراردادی مشتریان، افشای دقیق و کامل محدودیتهای اطلاعاتی، حقوقی و تحلیلی مطابق استانداردهای ارزشگذاری بینالمللی IVS و استانداردهای تخصصی الزامی است. رعایت این الزامات موجب افزایش شفافیت و قابلیت اتّکای گزارشها میشود و به استفادهکنندگان کمک میکند تا درک صحیح و دقیقتری از وضعیت واقعی روابط مشتریان داشته باشند و ریسک تفسیر اشتباه از ارزشهای ارائهشده را کاهش دهند.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.