توافقات انتقال فناوری (Technology Transfer Agreements) از جمله داراییهای نامشهود قراردادی هستند که عموماً شامل صدور مجوز بهرهبرداری از دانش فنی، اختراعات یا روشهای تولید میشوند. ارزشگذاری این توافقات مستلزم انتخاب روشهایی منطبق با ماهیت فناوری، ساختار قرارداد و شرایط تجاریسازی فناوری مورد نظر است.
رویکرد درآمدی با استفاده از روش رهایی از حق امتیاز (Relief from Royalty Method)
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 18 تا 60: در این روش فرض بر این است که اگر شرکت گیرندۀ فناوری ناگزیر از پرداخت حق امتیاز به دارندۀ فناوری بود، چه مبلغی را به طور منصفانه پرداخت میکرد. این صرفهجویی در پرداخت حق امتیاز، مبنای محاسبۀ ارزش توافق انتقال فناوری قرار میگیرد. تعیین نرخ حق امتیاز مستلزم بررسی قراردادهای مشابه بازار، تکنولوژی جایگزین و منافع اقتصادی حاصل از بهکارگیری فناوری مورد نظر است.
رویکرد درآمدی با روش سود مازاد (Excess Earnings Method)
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 6 تا 11: این روش هنگامی کاربرد دارد که فناوری بخشی از یک مدل درآمدی بزرگتر است. ابتدا مجموع جریانهای نقدی مرتبط با این مدل درآمدی برآورد میشود و سپس بازده داراییهای مکمل بهکار رفته در کسبوکار کسر میگردد تا سودآفرینی خاص فناوری باقی بماند. ارزش فناوری از تنزیل این سود مازاد به دست میآید. این روش مستلزم شناسایی دقیق درآمدهای قابل انتساب به فناوری و هزینهها و سرمایهگذاریهای مکمل است.
رویکرد بازار در صورت وجود توافقات مشابه قابل مقایسه
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 5 تا 50: این روش مبتنی بر مقایسۀ قراردادها و توافقات مشابه موجود در بازار است. در این رویکرد، ارزش توافق انتقال فناوری با توجه به نرخهای حق امتیاز، مبلغ قرارداد، یا شرایط مشابه که برای فناوریهای قابل مقایسه در بازار وجود دارد، برآورد میشود. چنانچه دادههای کافی و معاملات بازار فعال وجود نداشته باشد، این روش قابل اجرا نیست.
رویکرد بهای جایگزینی در شرایط فناوری نوظهور یا تحقیقنشده
مطابق استاندارد IVS 210، بند 1 تا 70: این رویکرد زمانی استفاده میشود که فناوری هنوز تجاری نشده، فاقد درآمد مستقیم است، یا دادههای تاریخی محدودی وجود دارد. در چنین شرایطی، هزینههای ایجاد مجدد فناوری مشابه از جمله هزینههای توسعه، مواد، نیروی انسانی و حقوق قانونی مبنای ارزشگذاری قرار میگیرد. این رویکرد خصوصاً برای فناوریهایی که هنوز بازار تثبیتشدهای ندارند، مناسب است.
تحلیل سناریو برای شرایط عدم قطعیت یا نبود داده تاریخی
مطابق آییننامه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، فصل دوم، بند ج: این روش زمانی کاربرد دارد که دربارۀ عملکرد آینده فناوری اطلاعات قطعی در دسترس نیست. در این تحلیل، چندین سناریوی متفاوت شامل شرایط خوشبینانه، واقعگرایانه و بدبینانه تدوین و نتایج احتمالی هر کدام از سناریوها بهصورت جداگانه برآورد میشود. ارزش توافق انتقال فناوری در نهایت از وزندهی و میانگینگیری نتایج این سناریوها به دست میآید.
انتخاب روش مناسب ارزشگذاری توافقات انتقال فناوری باید بر اساس نوع فناوری، وضعیت تجاریسازی آن، ساختار درآمدی، و مفاد قراردادی انجام شود. رویکردهای درآمدی بهویژه روش رهایی از حق امتیاز معمولترین گزینه برای این توافقات هستند، اما انتخاب نهایی باید مستند به دلایل روشن و مطابق استاندارد IVS 210 باشد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.