قراردادهای فرانشیز، بهسبب ایجاد حق بهرهبرداری از نظام عملیاتی، برند و خدمات پشتیبانی، از جمله داراییهای نامشهود قراردادی محسوب میشوند. شناخت دقیق ماهیت این قراردادها شرط لازم برای شناسایی، ثبت و ارزشگذاری حرفهای آنهاست. بنابراین، تعیین حدود و ویژگیهای قرارداد فرانشیز در چارچوب استانداردهای رسمی ارزشگذاری بهطور ویژه اهمیت دارد.
قراردادهای فرانشیز طبق استاندارد IVS 210 در گروه داراییهای مبتنی بر قرارداد طبقهبندی میشوند. مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری داراییهای نامشهود، بند 20-3: این قراردادها نمونهای از «داراییهای نامشهود ناشی از قرارداد» هستند که ساختار قانونی مکتوب دارند و به فرانشیزگیرنده حق بهرهبرداری تجاری، آموزشی و عملیاتی میدهند. از این رو، این دسته از داراییها دارای ویژگی قانونی مشخص و مستند هستند و قابل شناسایی و تفکیکپذیری مستقل میباشند.
طبق استاندارد حسابداری ۱۷، بند 10: قرارداد فرانشیز باید دارای حق بهرهبرداری مشخص و مستند باشد. این حق شامل اختیار بهرهبرداری از برند، فرایندهای عملیاتی، آموزش و پشتیبانی است و مستلزم دارا بودن مستندات معتبر، قابلیت اجرا و تعیین مدت و قلمرو جغرافیایی مشخص است. برای مثال، قراردادهای فرانشیز در صنعت غذا مانند مکدونالد دارای حق بهرهبرداری مشخص و دقیقی هستند که تعیینکننده حدود قانونی و جغرافیایی استفاده از برند و فرآیندهای عملیاتی است.
همچنین، بر اساس استاندارد حسابداری ۱۷، بند 5: قرارداد فرانشیز بهعنوان یک دارایی فیزیکی شناخته نمیشود؛ زیرا ماهیت آن غیرعینی و غیرپولی است. با این حال، در صورتی که حقوق مشخصی در اختیار صاحب قرارداد قرار دهد و امکان کنترل بهرهبرداری و خلق منافع اقتصادی آتی از طریق آن وجود داشته باشد، بهعنوان دارایی نامشهود قابل شناسایی خواهد بود.
قابلیت ایجاد منافع اقتصادی آتی نیز طبق استاندارد حسابداری ۱۷، بند 13، شرط مهمی در شناسایی قرارداد فرانشیز بهشمار میرود. این قراردادها میتوانند از طریق دریافت کارمزد ورود، درصدی از فروش، حق تبلیغات یا توسعه بازار برای فرانشیزدهنده منافع اقتصادی مستقیم ایجاد کنند. برای نمونه، قرارداد فرانشیز رستورانهای زنجیرهای، به دلیل دریافت درصدی از فروش شعب، منافع اقتصادی مشخصی را برای فرانشیزدهنده ایجاد میکند.
استاندارد حسابداری ۱۷، بند 27 نیز به امکان تفکیکپذیری قراردادهای فرانشیز در جریان ترکیب تجاری اشاره دارد. طبق این بند، چنانچه قرارداد فرانشیز در جریان خرید یک شرکت قابل شناسایی باشد و بتوان آن را از سرقفلی تفکیک کرد، باید بهعنوان دارایی نامشهود مستقل ثبت و ارزشگذاری گردد. این موضوع اهمیت ویژهای در ارزشگذاری شرکتهای فرانشیزشده در زمان ترکیبهای تجاری دارد و میتواند اثر قابلتوجهی در ارزش منصفانه و تعیین بهای تمامشده ترکیب داشته باشد.
قرارداد فرانشیز در حقیقت یک توافق کتبی است که طی آن، فرانشیزگیرنده حق بهرهبرداری از برند، سیستم عملیاتی و خدمات پشتیبانی فرانشیزدهنده را برای مدت مشخص و در محدوده معینی دریافت میکند. از این رو، در صورتی که این قرارداد واجد کنترل، سودآوری و مستندسازی کافی باشد، طبق استانداردهای حسابداری و ارزشگذاری، بهعنوان دارایی نامشهود قابل ارزشگذاری محسوب خواهد شد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.