توافقات انتقال فناوری (Technology Transfer Agreements) قراردادهایی هستند که به دارندۀ آن اجازه میدهند از دانش فنی یا فناوری، اعم از ثبتشده (مانند اختراع یا پتنت) یا ثبتنشده (مانند فرمولها و دستورالعملهای تولید)، بهصورت تجاری بهرهبرداری کند. این توافقات از جمله داراییهای نامشهود محسوب شده و مطابق استاندارد 210 بینالمللی ارزشگذاری (IVS 210) شناسایی و ارزشگذاری میشوند.
توافقات انتقال فناوری بهطور خاص در طبقۀ «داراییهای نامشهود قراردادی (Contract-related Intangible Assets) جای میگیرند که ویژگی اصلی آنها مبنای قانونی و حقوق معیّن قابل اجراست. این داراییها به علت برخورداری از پشتوانۀ قانونی مشخص و قابل اتّکا و همچنین قابلیت ایجاد منافع اقتصادی، قابل تفکیک از سایر داراییهای شرکت بوده و به همین دلیل ارزشگذاری جداگانه و مشخص آنها ممکن است. برای نمونه، حق استفاده از دستورالعملهای تولید خاص یا فرایندهای تولید یک محصول خاص که توسط شرکت دیگر ابداع شده و طی توافقات مشخصی به شرکت دوم واگذار شده است، از جمله این داراییها محسوب میشود.
طبقهبندی توافقات انتقال فناوری به عنوان دارایی نامشهود قراردادی
مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری، بند 3-2: این داراییها به سبب برخورداری از مبنای حقوقی و قانونی مشخص، قابلیت تشخیص مستقل و توانایی ایجاد منافع اقتصادی آتی را دارا هستند و بههمین جهت در گروه داراییهای نامشهود قراردادی شناسایی و ارزشگذاری میشوند.
شمول مجوز بهرهبرداری از دانش فنی، اختراع یا فرآیند تخصصی
مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری، بند 6-20: توافقات انتقال فناوری اغلب شامل حق استفاده از فناوری ثبتشده مانند پتنتها، دستورالعملهای تولیدی محرمانه یا نرمافزارهای ویژهای هستند که استفاده از آنها بدون توافق قبلی امکانپذیر نیست. این حق بهرهبرداری معمولاً با شرایط خاصی از جمله زمان، مکان و روش بهرهبرداری همراه است که بر ارزش آنها تأثیر مستقیم دارد.
دارای منافع اقتصادی مستقیم یا غیرمستقیم برای دارنده
مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری، بند 3-60: این داراییها میتوانند منافع اقتصادی آشکار و پنهانی را برای دارندۀ آن ایجاد کنند. درآمد ناشی از فروش محصولات تولید شده بر اساس فناوری منتقل شده، کاهش هزینهها به دلیل بهبود فرایند تولید یا افزایش کیفیت محصول و همچنین تسهیل ورود به بازارهای جدید از جمله این منافع است. برای مثال، شرکتی که فناوری خاصی را از طریق یک توافق انتقال فناوری دریافت کرده است میتواند محصولاتش را با کیفیت بهتر یا با قیمت رقابتیتر در بازار عرضه نماید.
قابلیت کنترل و شناسایی مستقل
مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری، بندهای 2-20 و 7-20: یکی از ویژگیهای اصلی توافقات انتقال فناوری، قابلیت کنترل آنها توسط دارنده است. این کنترل میتواند بهصورت انحصاری یا محدود در قراردادهای خاص بیان شود. بهعلاوه، این توافقات باید بهطور مستقل قابل شناسایی باشند و وابستگی مستقیم به داراییهای دیگر نداشته باشند تا بتوان آنها را بهصورت جداگانه و معتبر ارزشگذاری کرد.
بر این اساس، توافق انتقال فناوری به عنوان یک دارایی نامشهود قراردادی تعریف میشود که حق بهرهبرداری از دانش فنی و فناوری ثبتشده یا ثبتنشده را در چارچوب قراردادی مشخص به دارندۀ آن اعطا میکند و به او این توانایی را میبخشد که از منافع اقتصادی و مزایای آتی آن بهرهمند شود. تعریف و ارزشگذاری این داراییها در چارچوب استاندارد IVS 210 صورت گرفته و مبنای شناسایی و ارزشگذاری دقیق آنها را فراهم میکند.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.