قراردادهای فرانشیز به دلیل ماهیت ترکیبی، وابستگی به عملکرد تجاری و پیچیدگی ساختار مالی، دارای پیچیدگیها و چالشهای متعددی در فرآیند ارزشگذاری هستند. این چالشها میتوانند تأثیر قابل توجهی بر دقت و قابلیت اتکای برآورد ارزش داشته باشند.
تنوع ساختاری و تفاوت در مفاد قراردادها
قراردادهای فرانشیز معمولاً شامل عناصر و اجزای متنوعی مانند حق ورود، درصد فروش، کارمزد تبلیغات، حق انحصار جغرافیایی و خدمات پشتیبانی هستند. این تنوع ساختاری باعث دشواری در مقایسهپذیری و تحلیل ارزشگذاری میشود. در این شرایط، استفاده از سناریوهای جایگزین و تحلیل حساسیت برای تخمین ارزش منصفانه بسیار مفید خواهد بود.
مطابق استاندارد IVS 210، بند 20-4: در تحلیل قراردادها باید تفاوت در ساختارها و شرایط ویژه آنها در نظر گرفته شده و بر اساس مفاد قرارداد و اجزای اقتصادی آن، ارزشگذاری صورت پذیرد.
وابستگی ارزش قرارداد به عملکرد فرانشایزگیرنده
جریانهای نقدی در قراردادهای فرانشیز مستقیماً به عملکرد مالی و عملیاتی فرانشایزگیرنده وابستهاند. بنابراین، هرگونه عدم ثبات در عملکرد شعبه، مانند کاهش فروش یا تغییر در کارایی مدیریتی، میتواند پیشبینی جریان نقدی آتی و ارزش قرارداد را با ریسک بالایی مواجه سازد.
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-3: ارزش قرارداد باید براساس اطلاعات دقیق عملکرد تاریخی و برآورد قابل اتکا از عملکرد آتی فرانشایزگیرنده ارزیابی گردد و ریسکهای مربوطه در نرخ تنزیل لحاظ شود.
نبود دادههای مقایسهای کافی در بازار
اطلاعات مربوط به فروش یا انتقال قراردادهای مشابه فرانشیز اغلب محرمانه بوده و به صورت عمومی منتشر نمیشود. کمبود این دادهها باعث عدم امکان استفاده دقیق از رویکرد بازار در ارزشگذاری میشود و نیازمند مفروضات تخمینی بیشتری خواهد بود.
طبق استاندارد IVS 210، بند 50-4: ارزشگذار موظف است با استفاده از روشهای جایگزین و تلفیقی (مانند رویکرد درآمد و بها) تا حد امکان به ارزش منصفانه نزدیک شود.
ابهام در تمدید یا فسخ قرارداد
قراردادهای فرانشیز عموماً دارای بندهای تمدید یا فسخ مشروط هستند که امکان تمدید یا خاتمه قرارداد را تحت شرایط خاصی فراهم میکنند. این ابهام، پیشبینی عمر اقتصادی قرارداد و در نتیجه تداوم جریانهای نقدی آن را دشوار میکند. برای غلبه بر این چالش، ارزشگذار باید سناریوهای مختلفی را در نظر گرفته و اثرات هر سناریو را به صورت جداگانه تحلیل کند.
مطابق استاندارد IVS 210، بند 100-1: ارزش قرارداد باید بر اساس برآورد واقعبینانه از احتمال تمدید یا فسخ قرارداد و میزان تأثیر این عوامل بر ارزش آتی محاسبه شود.
تفکیکناپذیری ارزش قرارداد از برند یا سایر داراییها
در مواردی که قرارداد فرانشیز مستقیماً با برند یا نظام عملیاتی فرانشیزدهنده گره خورده باشد، تفکیک ارزش مستقل قرارداد از سایر داراییها (مانند نشان تجاری یا مالکیت معنوی) بسیار پیچیده و گاه غیرممکن میگردد. در این شرایط لازم است ارزشگذار از روشهای تلفیقی و تحلیل سهم هر یک از داراییها از ارزش کل استفاده کند.
طبق استاندارد IVS 210، بند 60-5: تفکیک ارزش مستقل قرارداد باید بر اساس منطق اقتصادی روشن و مستند صورت گیرد و در صورت عدم امکان تفکیک دقیق، از روش تلفیقی استفاده شود.
تأثیر سیاستهای مالیاتی و بینشرکتی در گروههای شرکتی
در شرایطی که قرارداد فرانشیز میان شرکتهای وابسته یا در چارچوب ساختار بینالمللی منعقد شود، ممکن است نرخها و شرایط قراردادی با انگیزههای مالیاتی تعیین شده باشند و منعکسکننده ارزش منصفانه واقعی نباشند. در این صورت، لازم است ارزشگذار برای رسیدن به ارزش منصفانه، نرخها را با توجه به نرخهای بازار و اطلاعات مقایسهای خارجی تعدیل کند.
مطابق استاندارد IVS 210، بند 10-20: ارزش قرارداد باید بر اساس نرخها و شرایط متعارف بازار و پس از تعدیل هرگونه انحراف ناشی از انگیزههای مالیاتی تعیین شود.
به طور کلی، ارزشگذاری قراردادهای فرانشیز نیازمند تحلیل دقیق مفاد قرارداد، بررسی عملکرد عملیاتی و مالی فرانشایزگیرنده و فرانشیزدهنده، و مطالعه بازار هدف است. استفاده از رویکردهای ترکیبی و تلفیقی، تحلیل حساسیت، و افشای محدودیتها و مفروضات به صورت شفاف برای غلبه بر چالشهای مذکور الزامی است.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.