ارزشگذاری طرحهای فنی و نقشههای مهندسی بهعنوان داراییهای نامشهود در صنایع مختلفی مانند ساختمان، خودروسازی، صنایع سنگین و فناوری پیشرفته، نیازمند شناسایی دقیق پارامترهای کلیدی اقتصادی، فنی و عملیاتی است. این پارامترها باید به صورت مستند، شفاف و مطابق با روشها و استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS 210) تعیین شوند تا اعتبار گزارش ارزشگذاری حفظ گردد.
هزینه توسعه یا جایگزینی طرح فنی و مهندسی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 5-70: یکی از اساسیترین پارامترها در ارزشگذاری طرحها و نقشههای مهندسی، تعیین هزینه توسعه یا جایگزینی است. این هزینه شامل مراحل تحلیل اولیه، طراحی مهندسی، ترسیم نقشهها، شبیهسازی مدلها، بررسیها و آزمایشهای فنی، مستندسازی کامل و اخذ تأییدیههای فنی است. این پارامتر عموماً از طریق اسناد پروژه، دادههای تاریخی شرکت، مستندات مهندسی و یا ارزیابیهای متخصصان خبره محاسبه میشود. بهعنوان مثال، ارزش یک طرح مهندسی در صنعت خودروسازی میتواند بر اساس هزینههای طراحی و آزمایشهای صورتگرفته توسط تیمهای فنی و مهندسی محاسبه گردد.
میزان صرفهجویی یا بهبود عملکرد ناشی از طرح
مطابق استاندارد IVS 210، بند 11-60: اگر طرح یا نقشه فنی منجر به کاهش هزینههای تولید، کاهش مصرف انرژی، صرفهجویی در مواد اولیه، بهبود کیفیت محصول یا کاهش زمان تولید شود، این صرفهجوییها باید به صورت کمی و با تحلیل دقیق عملکردی و اقتصادی مستند شوند. برای تعیین این پارامتر، مقایسهای دقیق بین وضعیت پیش از اجرای طرح و پس از آن صورت میگیرد. بهطور مثال، نقشههای مهندسی جدید یک خط تولید ممکن است کاهش زمان تولید را به طور دقیق مستندسازی و تحلیل کرده و به عنوان پارامتر اساسی در ارزشگذاری در نظر بگیرند.
درآمد منتسب به کاربرد تجاری طرح (در صورت وجود)
مطابق استاندارد IVS 210، بند 5-60: در مواردی که طرح فنی یا نقشه مهندسی مستقیماً باعث ایجاد درآمد شود، مثلاً از طریق فروش محصولات خاص، ارائه خدمات یا واگذاری حق امتیاز آن به اشخاص ثالث، جریانهای نقدی قابل انتساب به آن طرح باید به دقت تفکیک و مستند گردند. ارزش این طرح از طریق محاسبه ارزش فعلی این جریانهای نقدی با نرخ تنزیل مناسب تعیین میشود. مثلاً اگر یک طراحی مهندسی خاص در صنعت نفت و گاز باعث ایجاد درآمد از طریق واگذاری حق استفاده یا فروش محصولات ویژه شود، جریان نقدی مرتبط با آن باید به دقت شناسایی و مستند گردد.
نرخ امتیاز فرضی برای طرحهای قابل لیسانس
مطابق استاندارد IVS 210، بند 19-60: در مواردی که طرح یا نقشه مهندسی قابلیت واگذاری یا لیسانسدهی مستقل داشته باشد، نرخ امتیاز فرضی باید از طریق تحلیل بازار و بررسی نرخهای رایج صنعتی یا قراردادهای مشابه به دقت تعیین گردد. سپس از روش صرف امتیاز (Relief from Royalty Method) برای ارزشگذاری استفاده میشود. مثلاً طراحی مهندسی یک توربین خاص در صنعت انرژی ممکن است نرخ امتیاز مشخصی در بازار داشته باشد که مبنای دقیق ارزشگذاری قرار گیرد.
عمر اقتصادی طرح مهندسی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 1-100: عمر اقتصادی طرحها و نقشههای مهندسی، مدتزمانی است که این طرحها میتوانند برای شرکت منافع اقتصادی ایجاد کنند. این مدت با توجه به چرخه عمر فناوری، الزامات استانداردهای صنعتی، مقررات قانونی مرتبط و تجربه قبلی مشابه در صنعت تعیین میشود. برآورد عمر اقتصادی طرحها باید با دقت و مستند بر اساس تحلیلهای صنعتی و فنی صورت گیرد. مثلاً عمر مفید طراحی مهندسی یک دستگاه پزشکی پیشرفته باید مطابق با پیشرفت فناوریها و استانداردهای بینالمللی به دقت محاسبه و مستند شود.
نرخ تنزیل (Discount Rate)
مطابق استاندارد IVS 210، بند 2-90: برای محاسبه ارزش فعلی جریانهای نقدی مرتبط با طرحهای فنی و مهندسی (در رویکرد درآمدی)، استفاده از نرخ تنزیل الزامی است. نرخ تنزیل باید به دقت با توجه به ریسک عملیاتی، سطح نوآوری طرح، صنعت مربوطه، ریسک بازار و شرایط بهرهبرداری از آن تعیین گردد. معمولاً از میانگین موزون هزینه سرمایه (WACC) یا نرخ بازده مورد انتظار سرمایهگذاران استفاده میشود. مثلاً در ارزشگذاری یک طرح مهندسی در صنعت هوافضا که ریسک بالایی دارد، معمولاً نرخ تنزیل بالاتری به کار میرود.
تعیین دقیق و منطقی این پارامترهای کلیدی برای ارزشگذاری طرحهای فنی و نقشههای مهندسی، نیازمند همکاری نزدیک و هماهنگ تیمهای تخصصی مهندسی، مالی و حقوقی است. مستندسازی کامل، شفافسازی مفروضات و تحلیل حساسیتها در صورت عدم قطعیت در هر یک از پارامترها نیز ضروری است تا کیفیت، دقت و اعتبار گزارش ارزشگذاری تضمین شود. رعایت استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS) در فرایند تعیین این پارامترها، موجب تقویت اعتبار و قابلیت دفاع از نتایج ارزشگذاری میگردد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.