طرحها و نقشههای مهندسی بهعنوان داراییهای نامشهود مبتنی بر فناوری و دانش فنی، در بسیاری از صنایع همچون ساختوساز، تجهیزات صنعتی، خودروسازی و فناوریهای پیشرفته، نقشی کلیدی در ایجاد ارزش افزوده دارند. در برخی موقعیتهای خاص مالی، قراردادی، حقوقی یا اداری، انجام ارزشگذاری رسمی این داراییها به یک الزام تبدیل میشود. این الزام بهمنظور رعایت استانداردهای گزارشگری مالی، ثبت دقیق حسابداری و تضمین معاملات منصفانه و شفاف صورت میگیرد.
الزام ارزشگذاری در جریان ترکیب تجاری و گزارشگری مالی
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۲۶: هنگام انجام معاملات ترکیب تجاری (ادغام یا تحصیل)، طرحها و نقشههای فنی و مهندسی اگر بهعنوان داراییهای نامشهود قابل شناسایی مستقل باشند، باید به ارزش منصفانه شناسایی و ثبت گردند. حتی اگر این طرحها پیش از این در دفاتر حسابداری ثبت نشده باشند، ثبت آنها به ارزش منصفانه برای ارائه تصویر شفاف و معتبر از وضعیت مالی شرکت در صورتهای مالی ضروری است.
الزام ارزیابی کاهش ارزش داراییهای نامشهود
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۳۲ (کاهش ارزش داراییها)، ارجاع از بند ۱۷-۴۵: در صورتی که طرحها و نقشههای فنی دچار افت کیفیت، کاهش اثربخشی یا کاهش قابلیت استفاده شوند، انجام آزمون کاهش ارزش و محاسبه مجدد ارزش بازیافتنی آنها الزامی است. این موضوع به ویژه در شرایطی رخ میدهد که فناوریهای جدیدتر جایگزین آنها شده یا نیازهای بازار تغییر کرده باشد. برای مثال، طرح یک تجهیز مهندسی خاص که به دلیل ظهور فناوریهای جایگزین ارزش خود را از دست داده، باید تحت آزمون کاهش ارزش قرار گیرد.
الزام ارزشگذاری در انتقال یا واگذاری طرحها بین شرکتها یا در سطح بینالمللی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 10-20: در موارد انتقال طرحهای فنی و نقشههای مهندسی میان شرکتهای زیرمجموعه یک گروه یا به اشخاص ثالث، بهویژه در نقل و انتقالات بینالمللی، انجام ارزشگذاری رسمی الزامی است. این ارزشگذاری مبنای تعیین قیمت انتقالی (Transfer Pricing) قرار میگیرد و برای رعایت دقیق الزامات مالیاتی و شفافیت مالی ضروری است. بهعنوان نمونه، طرحهای مهندسی خاص در صنعت نفت و گاز که بین شرکتهای گروههای بینالمللی منتقل میشوند، باید به ارزش منصفانه و طبق استانداردهای رسمی ارزیابی شوند.
الزام ارزشگذاری برای دعاوی حقوقی و داوریهای فنی و مالکیت فکری
مطابق استاندارد IVS 210، بند 10-20:
در پروندههای حقوقی مرتبط با نقض قرارداد، دعاوی مربوط به مالکیت فکری یا سرقت طرحها و نقشههای مهندسی، ارائه گزارش رسمی ارزشگذاری این طرحها الزامی است. این ارزشگذاری به عنوان مبنای تعیین خسارت، مطالبه حقوقی یا تعیین سهم طرفین در اختلافات قضایی و داوریهای فنی و حقوقی استفاده میشود. مثلاً، طرحهای فنی که در یک پرونده حقوقی بهعنوان دارایی نقضشده مطرح شدهاند، باید بهصورت رسمی و دقیق ارزشگذاری شوند.
الزام ارزشگذاری جهت محاسبه مالیات نقل و انتقال داراییهای نامشهود
مطابق آییننامه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، فصل ۴، بند الف-۳: هنگام فروش، واگذاری یا انتقال طرحها و نقشههای فنی به اشخاص ثالث یا زیرمجموعهها، انجام ارزشگذاری رسمی این داراییها برای تعیین دقیق پایه مالیاتی و محاسبه مالیات نقل و انتقال الزامی است. این اقدام به شفافیت مالیاتی کمک کرده و از بروز اختلافات مالیاتی جلوگیری میکند. مثلاً طرح یک فناوری خاص در صنعت خودرو که به شرکت دیگری فروخته شده، باید از طریق ارزشگذاری رسمی به عنوان دارایی نامشهود پایه مالیاتی دقیق و منصفانه داشته باشد.
الزام ارزشگذاری برای پشتیبانی از جذب سرمایه یا وثیقهگذاری
مطابق استاندارد IVS 210، بند 10-20: در شرایطی که طرحهای فنی و نقشههای مهندسی جزو داراییهای کلیدی و ارزشمند شرکت باشند، ارائه گزارش ارزشگذاری دقیق آنها برای جذب سرمایهگذاران یا ارائه به نهادهای مالی برای استفاده به عنوان وثیقه الزامی است. این ارزشگذاری برای سرمایهگذاران یا بانکها مبنای تصمیمگیری سرمایهگذاری یا تأمین مالی قرار میگیرد. به عنوان مثال، طرحهای مهندسی یک استارتاپ در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر باید برای جذب سرمایه بهصورت رسمی و معتبر ارزشگذاری شوند.
انجام ارزشگذاری رسمی طرحها و نقشههای مهندسی در موقعیتهای حقوقی، مالی و قراردادی که ذکر شد، برای رعایت الزامات قانونی و ایجاد شفافیت اقتصادی و حقوقی ضروری است. در تمام این موارد، انتخاب رویکرد و روش مناسب، مستندسازی کامل و دقیق مراحل ارزشگذاری و افشای شفاف محدودیتها و مفروضات استفادهشده در گزارش ارزشگذاری، بسیار حیاتی است. این موارد سبب افزایش اعتبار، قابلیت دفاع حقوقی و اعتماد ذینفعان به نتایج ارزشگذاری خواهد شد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.