ارزشگذاری الگوریتمها بهعنوان داراییهای نامشهود بهویژه در شرکتهای فناوریمحور و استارتآپها، اغلب با محدودیتهای متعددی از جمله دسترسی ناقص به دادهها، حقوق مالکیت فکری نامشخص و دشواریهای تحلیل اقتصادی همراه است. افشای صریح و کامل این محدودیتها در گزارشهای ارزشگذاری الزامی بوده و برای ایجاد شفافیت، اعتبار و دفاعپذیری حقوقی گزارش ارزشگذاری ضروری است. این افشاگری نهتنها اعتماد ذینفعان را افزایش میدهد، بلکه از بروز مشکلات حقوقی احتمالی جلوگیری میکند.
نبود مستندات رسمی مالکیت یا ثبت قانونی
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۱۷: اگر الگوریتم به دلیل عدم ثبت اختراع یا فقدان سند حقوقی، فاقد مالکیت رسمی باشد و تنها تحت سیاستها و دستورالعملهای داخلی شرکت توسعهیافته باشد، این موضوع باید به عنوان یک محدودیت حقوقی در گزارش ارزشگذاری بهوضوح بیان شود. در چنین شرایطی، ذکر دقیق و مستند این محدودیت و پیامدهای احتمالی حقوقی آن، برای جلوگیری از هرگونه اختلاف آتی و حفظ اعتبار گزارش، الزامی است.
عدم دسترسی به دادههای بازار یا نرخ امتیاز مقایسهای
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری IVS 210، بند 19-60: در مواردی که از رویکرد مبتنی بر حق امتیاز (Relief from Royalty) برای ارزشگذاری الگوریتم استفاده شود و نرخ امتیاز مورد استفاده فاقد دادههای قابل تأیید بازار باشد، لازم است محدودیتهای مربوط به این دادهها و مبنای مفروض نرخ امتیاز بهصراحت ذکر شود. برای مثال، اگر نرخ امتیاز استفادهشده بر اساس قراردادهای مشابه، اما غیرقابل دسترس و غیرمستند باشد، باید این محدودیت بهوضوح افشا شود.
ابهام در تفکیک سود مستقیم ناشی از الگوریتم
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری IVS 210، بند 3-60: در صورتی که الگوریتم مورد نظر بخشی از یک سیستم بزرگتر باشد و امکان تفکیک دقیق سهم سود مستقیم آن فراهم نباشد، این ابهام باید به روشنی در گزارش بیان شود. در چنین شرایطی، ارزشگذار موظف است فرضیات، مدلها و مفروضات بهکار رفته را همراه با اثرات احتمالی سایر اجزای سیستم بر ارزش الگوریتم، به صورت شفاف و مستند بیان کند تا هیچ ابهامی باقی نماند.
مشکل در تعیین دقیق عمر اقتصادی الگوریتم
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری IVS 210، بند 1-100: الگوریتمها در صنایع فناوری به دلیل تغییرات سریع فناوری، بهروزرسانیهای مکرر و امکان منسوخ شدن سریع، معمولاً عمر اقتصادی مشخص و دقیقی ندارند. اگر تعیین دقیق عمر اقتصادی الگوریتم با دشواری مواجه باشد، ارزشگذار باید این محدودیت را همراه با بازه زمانی تخمینی، منابع مورد استفاده برای تخمین و میزان عدم قطعیت بهوضوح در گزارش اعلام نماید.
ریسکهای قانونی یا رگولاتوری در بهرهبرداری از الگوریتم
مطابق استاندارد IVS 102، بند 4-20: در صورتی که الگوریتم مورد نظر در حوزههایی حساس مانند تحلیل دادههای شخصی، تصمیمگیری خودکار، تشخیصهای پزشکی یا خدمات مالی و امنیتی به کار گرفته شود و در معرض ریسکهای قانونی یا رگولاتوری باشد، افشای صریح و دقیق این ریسکها در گزارش ارزشگذاری الزامی است. برای مثال، اگر الگوریتمی در یک استارتآپ حوزه مالی برای پردازش دادههای مشتریان استفاده شود، باید محدودیتها و ریسکهای مربوط به مقررات حفاظت دادهها و قوانین حفظ حریم خصوصی بهصورت واضح ذکر گردد.
اتکا به مفروضات اعلامشده توسط متقاضی ارزشگذاری
مطابق استاندارد IVS 103، بند 3-20: در مواردی که ارزشگذار در تحلیل خود به مفروضات و اطلاعات اعلامشده از سوی متقاضی (مانند نرخ رشد، میزان صرفهجویی هزینه یا کاربرد تجاری الگوریتم) متکی باشد و این اطلاعات به صورت مستقل تأیید نشده باشند، باید به صورت شفاف و دقیق این محدودیت و مسئولیت محدود ارزشگذار در خصوص این ورودیها ذکر شود. همچنین لازم است ارزشگذار مبنای استفاده از اطلاعات و میزان مسئولیت خود را در این زمینه به وضوح بیان کند.
افشای صریح محدودیتها، مفروضات کلیدی، ریسکهای اجرایی و تحلیلهای صورت گرفته در گزارش ارزشگذاری الگوریتمها از الزامات بنیادین گزارشگری مالی و حقوقی به شمار میآید. گزارشهای ارزشگذاری باید به گونهای تنظیم شوند که ذینفعان بتوانند به درستی در جریان تمامی ابهامات، محدودیتها و ریسکها قرار گیرند و بر همین اساس تصمیمات اقتصادی دقیق و آگاهانهای اتخاذ نمایند. مستندسازی کامل، تحلیل حساسیتها و ارائه واضح فرضیات به کار گرفته شده در ارزشگذاری، اعتماد ذینفعان و مراجع حقوقی را افزایش داده و از هرگونه سوءبرداشت احتمالی جلوگیری خواهد کرد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.