قراردادهای مجوز بهرهبرداری (لیسانس)، بهویژه در حوزه برند، فناوری، آثار خلاقانه یا نرمافزار، میتوانند از ارزش اقتصادی قابلملاحظهای برخوردار باشند. ارزش این نوع قراردادها معمولاً به نوع مجوز، حقوق واگذارشده و جریانهای نقدی آتی وابسته است. انتخاب روش مناسب ارزشگذاری مجوز بهرهبرداری نیازمند درک کامل ماهیت حقوق منتقلشده، بررسی دقیق اسناد و مدارک مربوط به قرارداد و پیشبینی دقیق جریانهای نقدی مورد انتظار است. ارزشگذاری این قراردادها به دلیل ماهیت پیچیده و ویژگیهای خاص آنها نیازمند رعایت استانداردهای مشخصی همچون استاندارد بینالمللی IVS 210 است.
طبقهبندی در گروه داراییهای مبتنی بر قرارداد
مطابق استاندارد IVS 210، بند 3-20: قراردادهای مجوز بهرهبرداری (لیسانس) در گروه «داراییهای نامشهود مبتنی بر قرارداد» طبقهبندی میشوند. این طبقه شامل امتیاز بهرهبرداری از برند، فناوری، حق کپیرایت، دانش فنی و حقوق توزیع است که مستند به یک قرارداد مشخص و کتبی باشند. این داراییها بهدلیل ماهیت قراردادی، قابلیت شناسایی مستقل دارند و میتوان آنها را جدا از سایر داراییها و سرقفلی ارزشگذاری کرد.
رویکرد درآمد و روش جریان نقدی تنزیلشده (Discounted Cash Flow)
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-11: رویکرد درآمدی در صورتی ارجحیت دارد که امکان پیشبینی دقیق جریانهای نقدی آینده ناشی از قرارداد وجود داشته باشد؛ جریانهایی مانند حق امتیاز سالانه، درصد فروش یا مبلغ ثابتی که در قرارداد مشخص شده است. این روش بر اساس جریانهای نقدی مورد انتظار قرارداد و عملکرد تاریخی انجام میشود. در این رویکرد، پیشبینیها باید به نحوی قابل اتکا انجام شده و با نرخ تنزیل مناسبی که ریسک قرارداد را منعکس میکند، به ارزش فعلی تبدیل شود.
رویکرد بازار در صورت وجود معاملات مشابه
مطابق استاندارد IVS 210، بند 50-4: اگر معاملات مشابه قابل مشاهدهای در بازار برای قراردادهای مجوز بهرهبرداری وجود داشته باشد (مانند مجوز برند یا فناوری مشابه در صنعت مربوطه)، از آنها میتوان برای ارزشگذاری استفاده کرد. برای این منظور، مستندسازی دقیق شباهتها و تفاوتهای بین قرارداد مورد ارزشگذاری و معاملات مشاهدهشده ضروری است. هرگونه تفاوت در ساختار، شرایط و ویژگیهای خاص قراردادها باید بهطور مناسب در ارزشگذاری منعکس گردد.
رویکرد بها و روش صرفهجویی ناشی از مجوز
مطابق استاندارد IVS 210، بند 70-5: اگر قرارداد مجوز بهرهبرداری جایگزینی برای تحقیق، توسعه یا تملک مستقیم فناوری یا برند باشد، میتوان ارزش قرارداد را از طریق برآورد هزینههای اجتنابشده تعیین کرد. این هزینهها شامل صرفهجویی در زمان، هزینههای توسعه داخلی و سایر هزینههای مرتبط است که در صورت نداشتن مجوز باید به طور مستقیم متحمّل میشد.
رویکرد صرف امتیاز در قراردادهای لیسانس دوسویه
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-19: در مواردی که دارایی موضوع قرارداد دارای حق کپیرایت یا برند باشد، نرخ امتیاز فرضی را میتوان برای تحلیل «صرفهجویی از عدم پرداخت حقلیسانس به ثالث» استفاده کرد. این نرخ باید از منابع بازار به دست آید یا بر اساس تجربیات قراردادهای مشابه برآورد شود. در این روش، ارزش مجوز از طریق برآورد حق امتیازی که باید به شخص ثالث پرداخت میشد، ولی با داشتن مجوز از پرداخت آن معاف شدهایم، تعیین میگردد.
ارزشگذاری قراردادهای لیسانس به ماهیت دارایی موضوع مجوز، ساختار قرارداد، پیشبینی جریان نقدی و سطح دسترسی به دادههای بازار بستگی دارد. چنانچه اطلاعات قابل اعتماد در دسترس نباشد، ارزشگذار باید از تحلیل حساسیت و ارائه سناریوهای جایگزین استفاده کرده و مفروضات و عدم قطعیتها را به روشنی در گزارش ارزشگذاری افشا کند.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.