کتابها بهعنوان آثار ادبی خلاقانه، در صورتی که دارای حقوق قانونی و توانایی ایجاد منافع اقتصادی باشند، بهعنوان داراییهای نامشهود قابل شناسایی و ارزشگذاری هستند. شناخت دقیق این آثار و معیارهای مربوط به آنها، مبنای طبقهبندی و انتخاب روش مناسب ارزیابی را تشکیل میدهد.
کتابها از نظر ارزشگذاری، مطابق استاندارد IVS 210، بند 20-3، در گروه داراییهای نامشهود مبتنی بر هنر طبقهبندی میشوند. این طبقه شامل داراییهایی است که عمدتاً آثار خلاقانه بوده و از طریق انتشار، پخش، یا بهرهبرداری رسانهای، ارزش اقتصادی تولید میکنند. برای نمونه، کتابها بهواسطۀ فروش مستقیم، اقتباس در آثار نمایشی و سینمایی یا حق چاپ مجدد در بازارهای داخلی و خارجی، ارزش اقتصادی قابل توجهی ایجاد میکنند.
کتابها مانند سایر داراییهای نامشهود، فاقد ماهیت فیزیکی و غیرپولی هستند. مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۵، این دسته از داراییها، هرچند عینی نیستند، اما در صورت داشتن حق بهرهبرداری و توانایی درآمدزایی، معیارهای لازم برای شناسایی بهعنوان دارایی نامشهود را دارا خواهند بود. برای مثال، حق تألیف یک کتاب از طریق قرارداد یا مجوزهای قانونی امکان بهرهبرداری اقتصادی را فراهم میآورد.
یکی دیگر از معیارهای شناسایی کتابها، مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۱۰، قابلیت تفکیکپذیری آنها یا وجود حقوق قراردادی و قانونی است. کتابهایی که میتوانند بهصورت جداگانه انتقال، فروش یا واگذار شوند، یا تحت حمایت قانونی مانند کپیرایت یا قراردادهای نشر هستند، بهعنوان دارایی مستقل و جداگانه شناخته شده و ارزشگذاری میشوند. بهعنوان مثال، حقوق نشر و انتشار آثار ادبی مستقل از مالکیت فیزیکی اثر، قابل معامله و انتقال هستند.
ایجاد منافع اقتصادی آتی یکی از اساسیترین شروط شناسایی و ارزشگذاری داراییهای نامشهود از جمله کتابها است. مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۱۳، اگر کتابی بتواند از طریق فروش، اعطای لیسانس، نشر دیجیتال، ترجمه، اقتباس یا سایر روشها، درآمدزایی یا صرفهجویی اقتصادی ایجاد نماید، شرط اقتصادی لازم برای ثبت آن بهعنوان دارایی فراهم شده است. برای مثال، رمانها و کتابهای تخصصی که فروش مداوم داشته باشند، از جمله مواردی هستند که میتوانند بهعنوان دارایی نامشهود ثبت شوند.
علاوه بر این موارد، طبق پیوست ۱ استاندارد حسابداری شماره ۱۷، کتابها در فهرست داراییهای هنری نیز ذکر شدهاند. بنابراین، آثار نوشتاری مانند کتابها، فیلمنامهها و نمایشنامهها، با رعایت سایر شرایط از جمله حقوق بهرهبرداری و ایجاد درآمد، میتوانند بهصورت مستقل شناسایی و ارزشگذاری شوند.
با در نظر گرفتن موارد ذکر شده، میتوان گفت که کتاب یک اثر نوشتاری با ساختاری خلاقانه است که در صورت دارا بودن نسخۀ نهایی، حقوق مستند بهرهبرداری و توانایی ایجاد درآمد، بهعنوان دارایی نامشهود مستقل قابل شناسایی و ارزشگذاری خواهد بود. قرار گرفتن کتابها در گروه داراییهای مبتنی بر هنر، چارچوبی را برای انتخاب رویکرد و روش ارزیابی اقتصادی فراهم میآورد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.