قراردادهای مجوز بهرهبرداری (Licensing Agreements) از مهمترین مصادیق داراییهای نامشهود قراردادی محسوب میشوند که بهخصوص در صنایعی نظیر فناوری، برند، نرمافزار و رسانه بسیار کاربرد دارند. اهمیت و جایگاه این قراردادها به این دلیل است که زمینه بهرهبرداری اقتصادی از داراییهای فکری را برای صاحبان امتیاز فراهم میسازند. شناخت دقیق ویژگیهای حقوقی و اقتصادی این داراییها مبنای شناسایی و تحلیل آنها بر اساس استانداردهای ارزشگذاری داراییهای نامشهود است.
طبقهبندی در گروه داراییهای مبتنی بر قرارداد
مطابق استاندارد IVS 210، بند 3-20، داراییهای نامشهود قراردادی از جمله قراردادهای مجوز بهرهبرداری در گروه داراییهای نامشهود قراردادی طبقهبندی میشوند. این گروه از داراییها شامل حقوق مشخصی است که به موجب یک قرارداد رسمی و کتبی برای یک دورۀ زمانی و محدوده جغرافیایی معین به طرف مجوزگیرنده اعطا شده و ارزش اقتصادی مشخص و قابلتوجهی ایجاد میکند.
وجود حق قانونی قابلکنترل برای بهرهبرداری
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۱۰، قرارداد بهرهبرداری باید حاوی اختیارات مشخص و صریحی باشد که به مالک یا مجوزگیرنده اجازه بهرهبرداری از یک دارایی نامشهود مانند برند تجاری، نرمافزار، فناوری، یا آثار هنری را اعطا کند. این حقوق باید قابلیت انتقال، واگذاری و استفاده انحصاری یا اشتراکی داشته باشند؛ به طوری که بتوانند به طور جداگانه از سایر داراییها ارزشگذاری شوند.
ماهیت غیرعینی و غیرپولی
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۵، قراردادهای مجوز بهرهبرداری از داراییهای غیرعینی و غیرپولی محسوب میشوند. این داراییها، هرچند فاقد شکل فیزیکی و مادّی هستند، اما از قابلیت ایجاد منافع اقتصادی در آینده برخوردار بوده و در صورت اثبات وجود این منافع و امکان کنترل، به عنوان داراییهای نامشهود قابل شناسایی خواهند بود.
قابلیت اندازهگیری منافع اقتصادی آتی
بر اساس استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۱۳، قراردادهای مجوز بهرهبرداری باید قابلیت ایجاد منافع اقتصادی قابل اندازهگیری و قابلاتکا در آینده را داشته باشند. درآمد ناشی از این قراردادها معمولاً به شکل درصدی از فروش، حقالامتیاز یا کارمزدهای مشخص دریافت میشود. این قابلیت اندازهگیری دقیق و پیشبینی درآمد حاصل از مجوز بهرهبرداری، شرایط لازم برای ارزشگذاری دارایی نامشهود را فراهم میکند.
تفکیکپذیری و قابلیت انتقال مستقل در ترکیب تجاری
بر اساس استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند ۲۷، هنگامی که یک شرکت یا مجموعهای از داراییها خریداری میشوند، قراردادهای مجوز بهرهبرداری در صورت تفکیکپذیر بودن از سایر داراییها، باید به صورت مستقل ارزشگذاری و از سرقفلی جدا شوند. این امر اهمیت اقتصادی این داراییها را برجسته کرده و به ارزشگذاری دقیقتر و شفافتر آنها کمک میکند.
قرارداد لیسانس به عنوان یکی از مصادیق بارز قراردادهای مجوز بهرهبرداری، نوعی توافق حقوقی و رسمی است که بر مبنای آن حق بهرهبرداری مشخص و محدود از یک دارایی فکری یا نامشهود به طرف دیگر واگذار میشود. در صورتی که این قراردادها از ویژگیهایی نظیر حقوق انحصاری، قابلیت درآمدزایی و تفکیکپذیری برخوردار باشند، میتوانند به عنوان دارایی نامشهود قابل ارزشگذاری باشند. بر این اساس، درک کامل و دقیق شرایط و ویژگیهای این قراردادها از جمله الزامات مهم برای تعیین ارزش منصفانه آنها بهشمار میآید.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.