آثار ادبی، نمایشی و هنری، بهعنوان یکی از مصادیق برجسته داراییهای نامشهود، اهمیت بسیاری در حوزهٔ حقوقی و اقتصادی دارند. این آثار، از آن رو که ماهیت خلاقانهای دارند و بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به ایجاد درآمد یا مزیت اقتصادی برای صاحبان خود منجر میشوند، نیازمند شناسایی دقیق و ارزشگذاری متناسباند. تعریف درست و روشن این آثار پایهٔ مهمی برای تحلیل، ثبت و گزارشگری مالی آنها محسوب میشود و بدون وجود تعریفی استاندارد، امکان بروز خطا و تضاد در ارزشگذاری بسیار محتمل خواهد بود.
طبقهبندی در گروه داراییهای مبتنی بر هنر
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری شماره 210، بند 20-3: آثار ادبی (مانند کتاب، فیلمنامه و شعر)، آثار نمایشی (نمایشنامه و اجراهای صحنهای) و همچنین آثار هنری (نقاشی، عکس، طراحی گرافیک و پرفورمنسها) در گروه داراییهای نامشهود مبتنی بر هنر طبقهبندی میشوند. این طبقه شامل آثاری است که بر اثر خلاقیت ذهنی پدید آمدهاند و میتوانند برای صاحبان خود منافع اقتصادی ایجاد کنند. نمونههای این منافع شامل فروش مستقیم آثار، بهرهبرداری از آنها در رسانهها یا اعطای مجوز بهرهبرداری (لیسانس) است.
ماهیت غیرپولی و غیرعینی
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 5: داراییهای نامشهود مانند آثار هنری و ادبی دارای ماهیت غیرپولی و فاقد وجود فیزیکی هستند. اما اگر مدارک و مستندات حقوقی مرتبط وجود داشته باشد و بتوان به طور مستقل و جداگانه از این آثار بهرهبرداری اقتصادی کرد، واجد شرایط شناسایی بهعنوان دارایی نامشهود خواهند بود. به عنوان مثال، کتابی که در صورت انتشار از حقوق مالکیت معنوی برخوردار است، در چارچوب استانداردهای حسابداری قابل شناسایی است.
قابلیت تفکیکپذیری یا حقوق قراردادی/قانونی مستقل
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 10: داراییهای نامشهود از قبیل آثار ادبی، نمایشی و هنری در صورتی که امکان انتقال، واگذاری، بهرهبرداری مستقل، یا اعطای لیسانس داشته باشند یا تحت حمایت حقوقی و قانونی کپیرایت و قراردادهای مرتبط قرار گرفته باشند، بهعنوان دارایی مستقل قابلشناسایی هستند. به طور مثال، حق امتیاز اجرای یک نمایشنامه که بر اساس یک قرارداد واگذار شده باشد، از قابلیت تفکیک و ارزشگذاری جداگانه برخوردار است.
توانایی ایجاد منافع اقتصادی آتی
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 13: آثار ادبی، نمایشی و هنری باید به گونهای باشند که از طریق فروش مستقیم، بهرهبرداری رسانهای (فیلم و سریال)، اجرای عمومی و یا استفاده در تبلیغات و برندینگ بتوانند منافع اقتصادی آتی ایجاد کنند. مثلاً آثار هنری که در تبلیغات به کار میروند یا کتابهایی که به فیلم تبدیل میشوند و جریان نقدی ایجاد میکنند، این ویژگی را دارند.
ذکر در فهرست مصادیق داراییهای هنری
مطابق پیوست ۱ استاندارد حسابداری شماره ۱۷: آثار ادبی، نمایشی و هنری مانند کتاب، نمایشنامه، فیلمنامه، آثار تجسمی، عکس و آثار سمعیبصری، به عنوان نمونههایی از داراییهای نامشهود در فهرست مصادیق استاندارد بهصراحت ذکر شدهاند. این تأکید باعث میشود که ارزشگذاری این آثار به روشی شفافتر و بر اساس معیارهای مشخص انجام گیرد.
با در نظر گرفتن همه موارد فوق، میتوان گفت آثار ادبی، نمایشی و هنری شامل هر اثر خلاقانهای است که ساختار مستقل دارد و در صورت دارا بودن کنترل حقوقی مشخص، قابلیت بهرهبرداری تجاری و ایجاد منافع اقتصادی بهعنوان دارایی نامشهود قابل شناسایی و ارزشگذاری خواهد بود. این تعریف و طبقهبندی در گروه هنر، مبنای مناسبی برای انتخاب روشهای استاندارد ارزیابی و تحلیل این دسته از داراییها به حساب میآید.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.