پاسخ مستقیم: بله؛ در تدوین حرفهای طرح توجیهی، همه هزینههای مرتبط با منابع انسانی از مرحله جذب و آموزش پیش از راهاندازی تا حقوق، مزایا، بازآموزی و توسعه ظرفیت، بهصورت روشن در دو سبد «سرمایهگذاریهای پیش از بهرهبرداری» و «هزینههای جاری دوران بهرهبرداری» پیشبینی میشود. نادیدهگرفتن این اقلام، تصویر مالی طرح را مخدوش و ریسک اجرا را افزایش میدهد.
هزینههای منابع انسانی در کدام بخشهای طرح توجیهی ثبت میشوند؟
این هزینهها در دو بخش اصلی میآیند: یکی سرمایهگذاریهای پیش از بهرهبرداری شامل جذب، آموزش اولیه، راهاندازی و آزمون؛ دیگری هزینههای جاری شامل حقوق و مزایا، بازآموزی، ارزیابی عملکرد و برنامههای ایمنی و سلامت. بخشی از این اقلام، بسته به ماهیت فعالیت، در سربار تولیدی یا اداری ثبت میشود تا پیوند آنها با عملیات روزمره روشن بماند.
آیا آموزش قبل از بهرهبرداری جزو سرمایهگذاریِ طرح در مطالعات امکانسنجی محسوب میشود؟
بله؛ آموزش، راهاندازی آزمایشی، آزمون و تحویل از اقلام استانداردِ پیش از بهرهبرداری است و باید در سرمایهگذاریهای ثابت و همچنین برنامه جریان نقدیِ دوره ساخت پیشبینی شود تا با کمبود نقدینگی و تأخیر راهاندازی مواجه نشویم.
نسبت این آموزشها با امکانسنجی و کارفرمایان تأمین مالی
در پروژههایی که با منابع نهادهای مالی و توسعهای پیش میروند، آموزش بدو خدمت، تربیت مربی، همراهی میدانی و هزینههای دفتر یا تیم مدیریت پروژه معمولاً بهصورت ردیفهای مستقل دیده میشود. این شفافسازی، قابلیت پایش و پاسخگویی را بالا میبرد و مسیر جذب منابع را هموار میسازد.
هزینههای جاریِ پرسنلی در امکانسنجی اقتصادی چگونه برآورد و طبقهبندی میشوند؟
حقوق و دستمزد مستقیم تولید، حقوق کارکنان ستادی، مزایا و کسورات، آموزشهای دورهای، ایمنی و سلامت و هزینههای جذب و جایگزینی نیرو از اجزای اصلی هزینههای بهرهبرداری هستند. بخشی از این اقلام در سرفصل سربار تولیدی یا اداری منعکس میشود. برآورد آنها باید بر پایه برنامه تولید، شیفتبندی، مهارتهای لازمِ فناوری منتخب و سطح بهرهوری هدف انجام گیرد. برای روزهای آغاز بهرهبرداری نیز پوششی در سرمایه در گردش لحاظ میشود تا فاصله بین انجام هزینه و وصول درآمد جبران گردد.
چرا بودجه آموزش و توسعه ظرفیت باید در امکانسنجی پروژههای اجتماعی و آموزشی پررنگتر باشد؟
چون در این طرحها، آموزش خودِ مداخله است و تحقق منافع بدون آن ممکن نیست. بنابراین، آموزش باید با اجزای تفکیکشده مانند آمادهسازی معلمان و مربیان، توانمندسازی مدیران و خانوادهها و هزینههای پایش و ارزیابی دیده شود تا اثرگذاریِ طرح قابل سنجش و گزارش باشد.
چه اقلامی در سرفصل آموزش بهصورت مستقیم و غیرمستقیم باید دیده شود؟
- طراحی محتوا، برگزاری کارگاهها، مربیگری، مواد آموزشی، ارزیابی و اعطای گواهی
- آموزش بدو استخدام، ایمنی و بهداشت، استانداردهای کیفیت و دستورالعملهای کار
- بازآموزی دورهای، مهارتهای نرم، جانشینپروری و توسعه سرپرستان
- تولید محتوا و سامانههای یادگیری، تجهیزات و ابزارهای آموزشی
- سنجش اثربخشی، پایش پس از آموزش و ممیزی بیرونی
- هزینه فرصت زمان کارکنان، سفر و اقامت، ترجمه و بومیسازی محتوا
این هزینهها در شاخصهای مالی طرح چه اثری میگذارند؟
آموزش و منابع انسانی بر هزینههای بهرهبرداری، نیاز سرمایه در گردش، سرعت رسیدن به ظرفیت هدف و ریسکهای کیفیت و توقف اثر میگذارند. توصیه میشود اقلام پیش از بهرهبرداری در جریان نقدی دوره ساخت و آموزشهای تکرارشونده در بهرهبرداری بهعنوان سربار دیده شود تا از کمنمایی هزینهها و خوشبینی غیرواقعی جلوگیری گردد.
دادههای لازم برای برآورد هزینه آموزش و منابع انسانی چگونه گردآوری میشود؟
- الزامات فناوری و ظرفیت و نیز ترکیب مهارتهای موردنیاز بر اساس فرایندهای منتخب
- وضعیت بازار کار، عرف مزدی و الزامات قوانین کار و بیمه
- مدل عملیاتی طرح شامل برنامه تولید، شیفتبندی، جایگزینی نیرو و سیاستهای کیفیت
- برای طرحهای توسعهای: الگوی منطقی مداخله و الزامات پایش و ارزیابی
مثال فرضی: بودجهبندی آموزش و منابع انسانی در یک طرح تولیدی
در یک واحد فرضی، پیش از بهرهبرداری، جذب و آمادهسازی گروهی از نیروها، برگزاری کارگاههای دستورالعملهای کار و کیفیت، آزمون راهاندازی و تحویل انجام میشود. در دوران بهرهبرداری، پرداختهای پرسنلی، بازآموزی دورهای، توانمندسازی سرپرستان و برنامههای ایمنی و سلامت جریان دارد. در سرمایه در گردش نیز پوششی برای پرداختهای آغازین پیشبینی میشود تا دوره رسیدن به ظرفیت هدف بدون فشار نقدینگی طی شود. این تفکیک با ساختارهای رایج برای منابع انسانی، سربار و اقلام پیش از بهرهبرداری همخوان است.
ریسکها و کنترلها: اگر این هزینهها دیده نشوند چه میشود؟
احتمال تأخیر در راهاندازی، افت کیفیت، ضایعات، گردش نیروی انسانی و توقفهای تکراری افزایش مییابد و هزینههای پنهان از منافع ظاهراً ذخیرهشده بیشتر میشود. کنترلهای پیشنهادی شامل بودجهریزی مبتنی بر فعالیت برای آموزشها، قرارداد خدمات آموزشی با شاخصهای عملکرد و پایش مستقل است تا کیفیت اجرا تضمین گردد.
جمعبندی و نتیجهگیری
نتیجه این است که هزینههای آموزش و منابع انسانی باید بهطور دقیق در طرح توجیهی دیده و درست طبقهبندی شوند؛ بخشی از آنها در سرمایهگذاریهای پیش از بهرهبرداری و بخشی در هزینههای جاری مینشیند.
- خط مستقل بودجهای برای آموزش و منابع انسانی تعریف شود.
- بهجای خوشبینی، بر رویههای پذیرفتهشده حرفهای تکیه گردد.
- اثر این اقلام بر جریان نقدی و شاخصهای مالی منعکس شود.
- حقوق مستقیم تولید، حقوق اداری، مزایا، آموزشهای دورهای و هزینههای مدیریت پروژه شفاف تفکیک گردد.
- برای آموزشها شاخصهای نتیجه و پیامد تعریف و بهطور منظم پایش شود.
- هزینه فرصتِ زمان آموزشی و ریسک گردش نیرو پیشبینی گردد.
- برآورد نیروی کار و آموزش با فناوری و ظرفیت هدف همتراز بماند.
- شفافسازی این اقلام اعتماد سرمایهگذاران و تأمینکنندگان مالی را افزایش میدهد و ریسک اجرا را کاهش میدهد.
برای آشنایی بیشتر با اصول نگارش طرح توجیهی، پیشنهاد میکنیم راهنمای جامع طرح توجیهی کسبوکار را مطالعه کنید.
همچنین برای سفارش طرح توجیهی (مطالعات امکانسنجی) و دریافت خدمات تخصصی در این زمینه، با تیم رتیبا در ارتباط باشید.