واگذاری سهام در استارتاپ‌ها چگونه انجام می‌شود؟

استارتاپ‌ها با واگذاری سهام درست همان راهکاری را به کار می‌برند که شرکت‌های بزرگ به‌منظور راضی نگه داشتن کارمندان از آن استفاده می‌کنند. تنها تفاوت در این است که شرکت‌های بزرگ با تکیه بر حقوق بالا و مزایای بیشتر و استارتاپ‌ها با تخصیص سهام این کار را انجام می‌دهند. در استارتاپ‌ گاهی کارمندان در ازای ایفای نقش خود می‌توانند سهام دریافت کنند و گاهی سرمایه‌گذاران در ازای تزریق نقدینگی سهام می‌گیرند. مالک یا بنیان‌گذار کسب‌وکارها دیر یا زود ناچار به واگذاری سهام در استارتاپ‌ها می‌شوند پس مطالعه پیرامون دلایل و معایب و مزایای واگذاری سهام خالی از لطف نیست.

واگذاری سهام در استارتا‌پ‌ها

قبل از شروع بحث واگذاری سهام استارتاپ‌ها شاید بد نباشد که به تعریف سهام بپردازیم؛ سهم نوعی ارزش غیرنقدی است که مالکیت بر استارتاپ را مشخص می‌کند. سهام به تعداد 100 عدد تعریف می‌شود و معمولا بین افراد مختلف در مراحل اولیه شکل‌گیری یک استارتاپ تقسیم می‌شود. این سهام قابل انتقال و قابل واگذاری هستند و گاهی در ازای حقوق کم کارمندان اولیه به آن‌ها تعلق می‌گیرد. شرکت اینستاگرام یکی از این شرکت‌ها بود که با تخصیص سهام در ابتدای کار تعدادی از کارمندان خود را به سهام‌داران فعلی این کسب‌وکار تبدیل کرد. همچنین سرمایه‌گذارانی که به استارتاپ‌ها سرمایه تزریق می‌کنند، در ازای نقدینگی خود، سهام دریافت می‌کنند اما چه کسی و از چه راهی ارزش سهام یک استارتاپ را مشخص می‌کند؟
به‌عنوان یک قاعده کلی کوفاندرها بیش از ۶۰ درصد و سرمایه‌گذارن در مراحل مختلف ۲۰ الی ۳۰ درصد سهام یک استارتاپ را در اختیار دارند. ۱۰ درصد سهام استارتاپ را برای کارمندان و ۵ درصد سهام نیز برای مواقع خاص کنار گذاشته می‌شود.

عوامل موثر در واگذاری سهام کسب‌وکارها

عوامل زیادی در تعیین ارزش استارتاپ‌ها و قیمت هر سهم وجود دارد؛ منطقی است که تمام این عوامل و فاکتورها را برای تعیین ارزش هر سهم درنظر بگیرید اما ممکن است شرایطی نیز پیش بیاید که کسب‌وکارها به صلاحدید خود بعضی از فاکتورها را کنار بگذارند.

براساس ایده

هر یک از اعضا به میزان مشارکت خود می‌تواند از سهام استارتاپ‌ها بهره‌مند شود. کسی که ارزش اصلی استارتاپ را ایجاد کرده، بالاترین درصد سهام را دراختیار خواهد داشت و بعد از آن به نسبت نقش و ارزشی که به کسب‌وکار اضافه می‌کنند، تخصیص سهام صورت می‌گیرد. هرچند واگذاری سهام با این روش به دلیل دشواری تشخیص و اندازه‌گیری نقش افراد تاثیرگذار در بیزنس تقریبا امکان‌پذیر نیست. کسب‌وکارهای زیادی وجود دارند که خلاقیت در پیاده‌سازی و اجرای ایده نسبت به خلاقیت در شکل‌گیری ایده، سهام بیشتری را نصیب افراد کرده است. زیرا تاثیرگذار بودن در ساخت یک استارتاپ یک امر نسبی است.

براساس رشد استارتاپ

استارتاپ با پشت سر گذاشتن مراحل مختلف رشد هر بار شرایط متفاوتی را تجربه می‌کنند. تزریق سرمایه از مهم‌ترین عوامل واگذاری و تخصیص سهام استارتاپ‌ها است. به این ترتیب با هر مرحله از تزریق سرمایه در مراحل A و B، ترکیب سهام‌داری شکل تازه‌ای به خود می‌گیرد.

براساس سرمایه اولیه

سرمایه مرحله اولیه آن سرمایه‌ای است که بنیان‌گذاران در مرحله آغازین خلق ایده برای راه‌اندازی استارتاپ پرداخت می‌کنند. هرچه سرمایه‌ اولیه تزریق شده توسط بنیان‌گذاران بیشتر باشد، میزان سهم آن فرد نیز افزایش می‌یابد.
علاوه‌براین به‌عنوان مثال نقش هر فرد ممکن است در طرح یک بیزنس بسیار تاثیرگذار باشد؛ نقش افراد در مالکیت منابع دفتری نیز فاکتور مهمی است. وقت صرف شده برای آن استارتاپ و عوامل دیگری مانند توانایی اعضای تیم برای حل مشکلات راهبردی تیم و افزودن ارزش اهمیت دارد. به‌طورکلی عوامل مختلفی در تعیین ارزش هر سهم وجود دارد که با توجه به وضعیت استارتاپ تعیین می‌شود.

نکات تکمیلی در ارتباط با واگذاری سهام

اولین نکته آن است که تعدد سهامداران یک مزیت نیست؛ یک یا دو سهامدار برای یک استارتاپ کوچک کافی است. اگر می‌توانید وضعیت مالی را جوری مدیریت کنید که بیشتر از چهار سهامدار نداشته باشید. اگر استارتاپ شما از نظر تعداد کارمندان، دارایی‌های فیزیکی و سرمایه در گردش رشد پیدا کرد، می‌توان به تعدادی بیشتر از سهامداران فکر کرد. نکته دوم این است که در واگذاری سهام استارتاپ‌ها، احساسات و روابط را کنار بگذارید و همانند غریبه‌ها رفتار کنید. شفافیت باعث می‌شود که در آینده نیز به مشکل برنخورید. نکته سوم در ارتباط با واگذاری سهام این است که شما نمی‌توانید سهام خود را بدون اطلاع و توافق با دیگران به شخص دیگری واگذار کنید. درنهایت اینکه برای کسب‌وکار نهایت تلاش خود را به‌کار ببندید زیرا هرچه استارتاپ شما بزرگ شود، ارزش هر سهم بیشتر می‌شود و همه در کنار هم سود خواهند کرد.
واگذاری سهام در استارتاپ‌ها به دلیل عدم قطعیت در تعیین قیمت سهام، کار دشواری است. فرمول قطعی برای تعیین قیمت سهام استارتاپ‌ها وجود ندارد و تمام تصمیمات براساس شرایط آن کسب‌وکار گرفته می‌شود. اگر در زمینه جذب سرمایه و تهیه مستندات لازم برای آن نیاز به کمک دارید، گروه تحلیل‌گران رتیبا آمادگی همکاری با استارتاپ‌ها در زمینه آماده‌سازی مستندات تامین مالی هستند.