برای ارزشگذاری طرحهای بستهبندی (Trade Dress) که بهعنوان یکی از انواع داراییهای نامشهود شناخته میشود، میتوان به طور دقیق بر اساس اسناد رسمی و استانداردهای مرجع، رویکردها و روشهای زیر را برشمرد:
دستهبندی دارایی طبق استانداردها
مطابق با استاندارد شماره 210 ارزشگذاری داراییهای نامشهود، طرحهای بستهبندی (Trade Dress) بهعنوان بخشی از داراییهای مرتبط با بازار طبقهبندی میشوند. این داراییها شامل مواردی چون نام تجاری، علائم تجاری، طرحهای تجاری و از جمله طرحهای بستهبندی هستند که با هدف تمایز کالا یا خدمات در بازار مورد استفاده قرار میگیرند.
رویکردهای قابلاستفاده برای ارزشگذاری
طبق آییننامه اجرایی ارزشگذاری داراییهای نامشهود (مصوب معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری) و نیز بر اساس بندهای مرتبط از استاندارد شماره 210، برای برآورد ارزش داراییهای نامشهود از سه رویکرد اصلی استفاده میشود:
الف: رویکرد بازار
در صورت وجود معاملات مشابه طرحهای بستهبندی قابلمقایسه در بازار آزاد، رویکرد بازار میتواند مورداستفاده قرار گیرد. مبنای این رویکرد، استفاده از قیمتهای معاملاتی یا دادههای بازار است که برای Trade Dress غالباً محدود یا نادر است مگر در صنایع خاص.
ب: رویکرد درآمدی (درآمد افزوده)
رویکرد درآمدی در ارزشگذاری داراییهایی مانند طرحهای بستهبندی بسیار رایج است. در این رویکرد از مدلهایی چون مدل درآمد افزوده ناشی از تمایز برند یا Trade Dress یا «درآمد تفاضلی» بهره گرفته میشود، بهویژه زمانی که بتوان سهم خاصی از درآمد یا سود را به Trade Dress نسبت داد.
این روش در بندهای مرتبط با رویکرد درآمد در صفحات 22 تا 25 آییننامه ذکر شده است.
ج: رویکرد بهای تمامشده (بازتولید یا جایگزینی)
در مواردی که امکان اندازهگیری دقیق منافع اقتصادی وجود نداشته باشد، ممکن است از هزینههای صرفشده برای طراحی، توسعه و تثبیت طرح بستهبندی استفاده شود.
این روش بهویژه برای طرحهایی که هنوز در بازار به بهرهبرداری نرسیدهاند یا برای اهداف داخلی استفاده میشوند، مناسب است.
الزامات تکمیلی بر اساس استاندارد بینالمللی گزارشگری مالی شماره 13 (IFRS 13)
درصورتیکه ارزش منصفانه موردنظر باشد (برای مثال در گزارشگری مالی یا حسابرسی)، باید ارزش Trade Dress در بازار فعال و بر اساس قیمت خروجی برآورد شود. این بر اساس مفاد بندهای 9 تا 27 استاندارد IFRS 13 انجام میشود.
ملاحظات خاص در ارزشگذاری Trade Dress
طبق بندهای 20-5 و 20-6 استاندارد 210، هنگام ارزشگذاری این داراییها، موارد زیر باید مشخص شوند:
- هدف ارزشگذاری (گزارشگری، نقلوانتقال، تجاریسازی و…)
- ماهیت و عمر اقتصادی دارایی
- وجود حمایت قانونی (ثبت شده یا بر مبنای عرف بازار)
