فرآیندهای کسبوکار، بهعنوان داراییهای نامشهود مبتنی بر فناوری، نقش مهمی در موفقیت و رشد سازمانها دارند. برای ارزشگذاری دقیق این فرآیندها، شناسایی و تعیین پارامترهایی که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم تأثیر اقتصادی و تجاری آنها را نشان میدهند ضروری است. این پارامترها باید بهصورت مستند، واقعبینانه و هماهنگ با شرایط بازار و صنعت برآورد شوند تا بتوانند مبنای معتبری برای تصمیمات مالی، سرمایهگذاری و گزارشگری باشند. در این متن، پارامترهای اصلی و حیاتی در ارزشگذاری فرآیندها و روشهای دقیق تعیین آنها طبق استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS) بررسی میشوند.
صرفهجوییهای هزینهای ناشی از پیادهسازی فرآیندها
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-11: یکی از اصلیترین پارامترها برای ارزشگذاری دقیق فرآیندها، صرفهجوییهای اقتصادی و هزینهای است که به صورت مستقیم از اجرای آنها حاصل میشود. این صرفهجوییها ممکن است شامل کاهش هزینههای تولید، کاهش زمان اجرا، کاهش هزینههای منابع انسانی و بهبود مصرف منابع (مواد اولیه، انرژی یا زمان) باشد. برای محاسبه دقیق این صرفهجوییها باید وضعیت موجود (قبل از پیادهسازی فرآیند) را با وضعیت جدید (پس از اجرای فرآیند) بهصورت دقیق مقایسه کرده و میزان صرفهجویی حاصله را بهصورت مستند و کمی اندازهگیری نمود.
افزایش بهرهوری یا ظرفیت تولیدی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-11: اگر فرآیند باعث افزایش بهرهوری در تولید محصولات یا خدمات شود، پارامترهایی مانند میزان خروجی تولید، کاهش ضایعات، افزایش کیفیت محصول و بهبود ظرفیت تولید باید مشخص شوند. این شاخصها معمولاً از طریق مقایسهٔ دقیق و مستند قبل و بعد از پیادهسازی فرآیند اندازهگیری میشوند. اندازهگیری این شاخصها برای تعیین اثر مستقیم فرآیند بر درآمدزایی و سودآوری واحد تجاری بسیار ضروری است.
نرخ رشد جریان نقدی آتی مربوط به فرآیند
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-18: یکی دیگر از پارامترهای کلیدی برای ارزشگذاری فرآیندها، تعیین نرخ رشد جریان نقدی آتی است. این نرخ باید بر اساس چشمانداز بازار، وضعیت رقابتی، چرخه عمر فرآیند، سیاستهای توسعه شرکت و روندهای بلندمدت صنعت تعیین شود. برای محاسبه دقیق این نرخ معمولاً از گزارشهای بازار، دادههای تاریخی، نظرات کارشناسی صنعت و برآوردهای مدیریتی استفاده میشود تا ارزشگذاری با دقت بیشتری انجام گیرد.
عمر اقتصادی فرآیند و قابلیت بهرهبرداری اقتصادی آن
مطابق استاندارد IVS 210، بند 100-1: عمر اقتصادی فرآیند یکی از مهمترین پارامترها برای ارزشگذاری است و باید با توجه به سرعت تغییرات فناوری، نرخ جایگزینی فرآیندهای مشابه، تجربه عملیاتی کسبشده و شرایط رقابتی در بازار تعیین شود. در واقع، این پارامتر نشاندهندهٔ مدتزمانی است که فرآیند میتواند بهصورت اقتصادی و با حفظ مزیت رقابتی مورد استفاده قرار گیرد و منافع اقتصادی قابل اندازهگیری ایجاد نماید.
نرخ بازده مورد انتظار داراییهای مکمل (روش سود مازاد)
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-11: در روش سود مازاد (Excess Earnings Method)، یکی از پارامترهای کلیدی، نرخ بازده داراییهای کمکی یا مکمل است. این داراییها ممکن است شامل نیروی انسانی متخصص، تجهیزات پیشرفته، ماشینآلات، ساختمانها یا سرمایه در گردش باشند که در اجرای فرآیند مشارکت دارند. برای محاسبه دقیق سود منتسب به فرآیند، بازده منصفانه این داراییها باید از سود کل کسر شود تا سهم دقیق فرآیند مشخص گردد.
نرخ تنزیل مناسب برای فرآیند
مطابق استاندارد IVS 210، بند 90-2: یکی از مهمترین پارامترها در ارزشگذاری فرآیندها، نرخ تنزیل (Discount Rate) است که باید ریسک خاص فرآیند، ریسک صنعت، وضعیت بازار و قابلیت بهرهبرداری اقتصادی فرآیند را بهطور دقیق منعکس کند. در شرایطی که نرخ بازده خاص برای فرآیند در بازار موجود نباشد، میتوان از نرخ میانگین وزنی هزینه سرمایه (WACC) یا نرخ بازده مورد انتظار سرمایهگذاران در بازار CAPM (یا مدBuild-Up ) استفاده کرد.
تعیین دقیق و مستند پارامترهای کلیدی برای ارزشگذاری فرآیندها، از جمله صرفهجویی هزینهای، افزایش بهرهوری، نرخ رشد، عمر اقتصادی، نرخ بازده داراییهای مکمل و نرخ تنزیل، برای دقت و اعتبار گزارش ارزشگذاری بسیار ضروری است. این پارامترها باید بهصورت مستند و مبتنی بر دادههای واقعی و قابل اندازهگیری بازار و صنعت تعیین شوند. برای افزایش دقت در محاسبات و کاهش ریسک عدم قطعیتها، استفاده از تحلیل حساسیت، سناریوهای جایگزین و مقایسه وضعیت قبل و بعد از پیادهسازی فرآیندها توصیه میشود.
علاوه بر این، تعامل مستمر ارزشگذار با تیمهای فنی، مالی، حقوقی و بازاریابی، و مستندسازی دقیق دادهها و تحلیلها به افزایش قابلیت اتکا، اعتبار گزارش و کاهش ریسکهای حقوقی و مالی کمک خواهد کرد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.