برای برآورد دقیق ارزش دارایی نامشهودِ حق تکثیر و نشر (کپیرایت)، شناسایی و محاسبهٔ پارامترهایی ضروری است که تأثیر مستقیمی بر خلق درآمد یا صرفهجویی هزینهها دارند، طول عمر اقتصادی اثر را تعیین میکنند و سطح ریسک مرتبط با این دارایی نامشهود را منعکس میکنند. این پارامترها بسته به نوع اثر (نرمافزار، کتاب، موسیقی، فیلم یا بازی) تفاوت چشمگیری دارند و باید به دقت مورد تحلیل قرار گیرند. برای مثال، در مورد کتابها، ممکن است عمر اقتصادی با توجه به جذابیت موضوعی و بازاریابی متفاوت باشد و در خصوص نرمافزارها، قابلیت بهروزرسانی و رشد بازار اهمیت دارد.
جریان نقدی منتسب به کپیرایت
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 11 تا 60: ارزش داراییهای نامشهود معمولاً بر اساس درآمدهای مستقیمی محاسبه میشود که از فروش، صدور مجوز، پخش یا هرگونه بهرهبرداری از اثر به دست میآیند. چنانچه این دارایی نامشهود با سایر داراییها مانند برند یا یک پلتفرم توزیع تلفیق شده باشد، ارزش کپیرایت باید به صورت مجزا از طریق یک تحلیل فنی-اقتصادی تفکیک گردد. برای مثال، در محاسبهٔ ارزش یک نرمافزار که در یک پلتفرم مشهور عرضه شده است، لازم است سهم ارزش آن نرمافزار از ارزش برندِ پلتفرم جدا گردد تا ارزش واقعی کپیرایت مشخص شود.
نرخ امتیاز فرضی (Relief from Royalty Rate)
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 19 تا 60: این نرخ بیانگر هزینهای است که مالک اثر باید پرداخت میکرد در صورتی که مالکیت این اثر را در اختیار نداشت. این نرخ معمولاً از طریق بررسی قراردادهای مشابه در صنعت، منابع صنعتی معتبر و یا نظرات کارشناسی تعیین میگردد. در صورت عدم دسترسی به اطلاعات دقیق و مستند، تخمینهای معتبر و قابل توجیه استفاده میشوند. به عنوان مثال، نرخ حق امتیاز در نرمافزارهای تخصصی معمولاً بالاتر از کتابها است.
هزینهٔ تولید یا جایگزینی اثر
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 5 تا 70: برای آثار نوظهور یا فاقد جریان نقدی قابل اتکا، محاسبهٔ ارزش ممکن است بر اساس مجموع هزینههایی صورت گیرد که برای تولید یا جایگزینی اثر، شامل هزینههای نگارش، طراحی، ضبط، تدوین، برنامهنویسی و توزیع اولیه نیاز است. این هزینهها باید با در نظر گرفتن هرگونه تعدیل ناشی از نابابی فیزیکی، عملکردی یا اقتصادی محاسبه شوند. برای مثال، ارزش یک بازی ویدیویی جدید را میتوان بر اساس مجموع هزینههای توسعه آن محاسبه کرد.
عمر اقتصادی اثر
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 1 تا 100: این پارامتر به مدتزمانی اشاره دارد که اثر توانایی درآمدزایی یا صرفهجویی هزینهای دارد و میتوان از آن انتظار سود داشت. عمر اقتصادی معمولاً از طریق تحلیل سوابق آثار مشابه، نوع رسانهای که اثر در آن عرضه میشود (کتاب، فیلم، نرمافزار)، رفتار بازار، روند تقاضا و نیز بررسی قراردادهای بهرهبرداری تخمین زده میشود. لازم است به این نکته توجه شود که عمر قانونی اثر (که براساس مقررات کپیرایت تعیین میشود) ممکن است بسیار طولانیتر از عمر اقتصادی واقعی آن باشد.
نرخ رشد جریان نقدی یا بهرهبرداری
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 18 تا 60: در مواردی که برای اثرِ دارای کپیرایت رشد آتی پیشبینی میشود، باید نرخ رشد جریان نقدی یا میزان بهرهبرداری با استناد به دادههای تاریخی، روند صنعت و تحلیل بازار تعیین شود. برای مثال، برای نرمافزارهای موبایلی که انتظار رشد سریع در بازار دارند، این نرخ باید بر اساس پیشبینی کارشناسانه محاسبه گردد.
نرخ تنزیل (Discount Rate)
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 2 تا 90: نرخ تنزیل به صورت مستقیم منعکسکنندهٔ ریسک بازار، نوسانات تقاضا، وضعیت حقوقی و قانونی و ساختار درآمدی اثر است. این نرخ معمولاً بر اساس میانگین موزون هزینهٔ سرمایه (WACC) یا نرخ بازده مورد انتظار توسط فعالان بازار تعیین میشود. به عنوان مثال، نرخ تنزیل برای آثار سینمایی ممکن است به دلیل ریسک بالاتر نسبت به کتابها، بیشتر باشد.
تعیین دقیق این پارامترها نیازمند بررسی سوابق مالی و عملکردی، مدل درآمدی دقیق، نوع دارایی نامشهود و وضعیت حقوقی اثر است. به علاوه، تحلیل حساسیت و استفاده از سناریوهای مختلف برای مدیریت و کاهش عدم اطمینانها در محاسبه ارزش ضروری است.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.