داراییهای نامشهودی مانند پتنتها (حق اختراع) اغلب در مراحل ابتدایی توسعه بوده یا هنوز بهرهبرداری تجاری از آنها صورت نگرفته است. در چنین وضعیتی، دادههای کافی مالی، فنی یا بازار برای ارزشگذاری دقیق و معتبر وجود ندارد و این امر میتواند فرآیند ارزیابی را با چالشهای جدی مواجه سازد. استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری برای این شرایط، راهکارهای مشخصی ارائه کردهاند که ارزشگذاران موظفند با رعایت این راهنماها، اقدامات لازم را به عمل آورند.
تحلیل حساسیت نسبت به مفروضات کلیدی
مطابق استانداردIVS 102، بند 3-20: در صورت نبود دادههای قطعی و قابل اتکا مانند نرخ حق امتیاز، عمر اقتصادی یا جریانهای نقدی پیشبینیشده برای پتنت، تحلیل حساسیت ابزار مناسبی است. در این روش ارزشگذار تأثیر تغییر در هر یک از مفروضات کلیدی را بهصورت بازهای از ارزشها ارائه میدهد. این روش سبب میشود که استفادهکنندگان بتوانند ارزش پتنت را با توجه به سناریوهای مختلف و عدم قطعیتهای موجود در نظر بگیرند.
استفاده از دادههای جایگزین یا بازارهای مشابه
مطابق استاندارد IVS 102، بند 5-20: در نبود اطلاعات داخلی و قابل اطمینان، ارزشگذار میتواند به دادههای خارجی مانند معاملات پتنتهای مشابه، گزارشهای صنعتی و کارشناسی یا پایگاههای معاملاتی استناد کند. این دادهها باید به دقت ارزیابی شده و منبع آنها بهصراحت در گزارش ارزشگذاری قید شود. ارزشگذار موظف است اعتبار این منابع و میزان شباهت آنها به پتنت مورد ارزیابی را بررسی کرده و به مخاطبان گزارش اطلاع دهد.
تغییر رویکرد به روش بهای جایگزینی
مطابق استاندارد 210، بند 70-3: اگر روش درآمدی یا بازار برای ارزشگذاری به دلیل نبود اطلاعات مالی، بازار یا نرخ حق امتیاز مناسب نباشد، ارزشگذار موظف است روش بهای جایگزینی را در نظر بگیرد. در این رویکرد، ارزش پتنت از طریق محاسبه هزینههای تحقیق و توسعه، هزینههای ثبت، آزمایشهای فنی و نیز هزینه حفاظت از حق اختراع تعیین میشود. با این حال، باید به نابابیهای تکنولوژیکی یا اقتصادی احتمالی نیز توجه شده و تعدیلات لازم در ارزش اعمال گردد.
افشای محدودیتهای اطلاعاتی در گزارش
مطابق استاندارد IVS 103، بند 2-20: هر محدودیتی که ناشی از کمبود اطلاعات باشد، باید بهوضوح در گزارش ارزشگذاری ذکر شود. این امر برای حفظ شفافیت و پیشگیری از سوءبرداشت استفادهکنندگان از گزارش الزامی است. ارزشگذار باید تصریح کند که دادهها یا منابع استفادهشده دارای چه محدودیتها و ویژگیهایی هستند و عدم دقت در کدام حوزهها ممکن است بر نتیجهٔ نهایی اثر بگذارد.
اجتناب از ارائهٔ برآورد کمّی در صورت نبود پایهٔ قابل اتکا
مطابق استاندارد IVS 102، بند 7-20: اگر فقدان دادهها به حدی باشد که حتی تحلیل حساسیت یا استفاده از دادههای جایگزین نیز ممکن نباشد، ارزشگذار باید از ارائهٔ ارزشگذاری رسمی و کمّی پرهیز کند. در چنین حالتی گزارش ارزشگذاری صرفاً محدود به توصیف کیفی و بیان محدودیتهای موجود خواهد بود و ارزشگذار باید اعلام نماید که شرایط لازم مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری برای ارائه نتیجهای کمّی وجود ندارد.
در شرایطی که دادههای مربوط به ارزشگذاری پتنتها ناقص یا غیرقابلاتکاست، استفاده از تحلیل حساسیت، رویکرد جایگزین و نیز افشای کامل محدودیتها و مفروضات، راهکارهایی الزامی و قابلقبول است. در غیر این صورت، نباید ارزشگذاری رسمی انجام شود. در هر حال، گزارش ارزشگذاری باید کاملاً شفاف بوده و به مخاطب اجازه دهد که اطلاعات موردنیاز برای ارزیابی پتنت را بهدرستی در اختیار داشته باشد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.