ارزشگذاری نرمافزارهای رایانهای بهعنوان یکی از داراییهای نامشهود مهم، مستلزم دسترسی به اطلاعات دقیق، شفاف و معتبر از جمله دادههای فنی، مالی و بازار است. با این حال، در بسیاری از موارد، اطلاعات کافی برای ارزشگذاری وجود ندارد یا دادهها ناقص و مبهم هستند. در این شرایط، ارزشگذاران با چالش جدی روبهرو میشوند. استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS) برای چنین شرایطی راهکارهای جایگزین مشخصی ارائه کرده و الزامات افشای محدودیتها را تعریف کردهاند. در این مقاله، نحوهٔ اقدام صحیح و اصولی در شرایط نبود اطلاعات کافی برای ارزشگذاری نرمافزارهای رایانهای بررسی میشود.
استفاده از تحلیل حساسیت برای مدیریت عدمقطعیت اطلاعات
مطابق استاندارد ارزشگذاری بینالمللی (IVS 102)، بند (20-3)، در شرایطی که اطلاعات دقیق و قطعی (مانند جریانهای نقدی مورد انتظار، عمر اقتصادی نرمافزار یا نرخ رشد آن) وجود نداشته باشد، ارزشگذار باید از تحلیل حساسیت استفاده کند. در این روش، تأثیر تغییرات احتمالی در مفروضات کلیدی بر ارزش نهایی نرمافزار بررسی شده و دامنهای از ارزشهای محتمل و واقعبینانه ارائه میشود. تحلیل حساسیت موجب افزایش شفافیت، اعتبار و اعتماد به نتایج گزارش ارزشگذاری خواهد شد.
تکیه بر دادههای مقایسهای یا استفاده از منابع ثالث
بر اساس استاندارد (IVS 102)، بند (20-5)، اگر دادههای داخلی کافی برای ارزشگذاری در دسترس نباشد، ارزشگذار میتواند از اطلاعات موجود در صنعت، گزارشهای رسمی منتشرشده توسط نهادهای مستقل، دادههای شرکتهای مشابه و معتبر یا پایگاههای مرجع و عمومی استفاده نماید. البته در این حالت ارزشگذار موظف است اعتبار و صحت این دادههای جایگزین را به دقت بررسی کرده و منابع مورد استفاده را به طور کامل و شفاف در گزارش خود افشا نماید.
تغییر رویکرد و روش ارزشگذاری در صورت عدم کفایت اطلاعات
طبق استاندارد ارزشگذاری بینالمللی (IVS 210)، بند (70-3)، در مواردی که امکان اجرای رویکرد درآمدی به دلیل نبود جریانهای نقدی یا دادههای مالی موردنیاز وجود ندارد، ارزشگذار باید به یک رویکرد جایگزین روی آورد. در چنین شرایطی، استفاده از رویکرد بهای جایگزینی (هزینه) یا رویکرد بازار میتواند مناسب باشد. ارزشگذار باید در گزارش خود بهطور واضح و شفاف علت تغییر رویکرد و روش را توضیح داده و محدودیتها را افشا کند.
الزام به افشای دقیق محدودیتهای تحلیلی و اطلاعاتی در گزارش ارزشگذاری
مطابق استاندارد ارزشگذاری بینالمللی (IVS 103)، بند (20-2)، ارزشگذار موظف است در گزارش نهایی ارزشگذاری، محدودیتهای موجود از جمله کمبود اطلاعات کلیدی و تأثیر احتمالی آن بر دقت، صحت و اعتبار نتایج را به صراحت اعلام نماید. هدف از این افشا، جلوگیری از برداشت نادرست یا سوءبرداشت توسط استفادهکنندگان از گزارش است. ارزشگذار باید مشخص کند که نتایج به دستآمده، مبتنی بر دادههای محدود و مفروضات مشخصی است و نمیتوان آن را به صورت قطعیت کامل تفسیر کرد.
خودداری از ارائه گزارش ارزشگذاری در شرایط بحرانی و عدم وجود اطلاعات کافی
بر اساس استاندارد بینالمللی (IVS 102)، بند (20-7)، در شرایطی که اطلاعات و مفروضات مورد نیاز برای ارزشگذاری آنقدر ناقص، نامطمئن و ناکافی باشند که هیچ روش معتبری برای ارزیابی نرمافزار وجود نداشته باشد، ارزشگذار باید از ارائه برآورد کمی و گزارش ارزشگذاری خودداری کند. در چنین مواردی، باید بهطور شفاف و صریح اعلام شود که امکان ارزشگذاری معتبر و استاندارد فراهم نیست و ارائه گزارش به صورت عددی قابل دفاع نخواهد بود.
در شرایطی که دادهها و اطلاعات کافی برای ارزشگذاری نرمافزارهای رایانهای در دسترس نیست، استفاده از راهکارهایی همچون تحلیل حساسیت، تکیه بر دادههای مقایسهای، استفاده از منابع ثالث و یا تغییر رویکرد ارزشگذاری به رویکردهای جایگزین، امکانپذیر است. ارزشگذار موظف است تمامی محدودیتهای موجود و استفاده از این راهکارهای جایگزین را بهطور شفاف و مستند در گزارش ارزشگذاری افشا نماید.
رعایت دقیق استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری، بهویژه استانداردهای IVS 102،IVS 103 و IVS 210، موجب افزایش اعتبار گزارشها، کاهش ریسک سوءتفاهم و تفسیر نادرست از گزارش ارزشگذاری شده و از بروز مسئولیتهای حقوقی احتمالی جلوگیری خواهد کرد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.