حقوق بهرهبرداری از منابع طبیعی، به دلیل ارزش اقتصادی بالا، وابستگی به مقررات دولتی و نقش محوری در فعالیتهای تجاری و حقوقی، در برخی موقعیتها و گزارشگریهای مالی، مشمول الزام قانونی یا استانداردی برای ارزشگذاری میشوند. ارزشگذاری حق بهرهبرداری از منابع طبیعی به معنای تعیین ارزش اقتصادی آن بر مبنای استانداردهای حسابداری، ارزشگذاری، و گزارشگری مالی، برای رعایت الزامات حقوقی، قانونی، یا معاملاتی است.
موارد اصلی الزامآور ارزشگذاری حق بهرهبرداری از منابع طبیعی به شرح زیر است:
در ترکیبهای تجاری و گزارشگری مالی بر مبنای IFRS 3
مطابق استاندارد 210، بند 10-20: در خرید یا ادغام شرکتهای معدنی یا انرژی، تمام داراییهای نامشهود شناساییپذیر، از جمله حق بهرهبرداری از منابع طبیعی، باید به ارزش منصفانه شناسایی شوند. این ارزشگذاری، جزء الزامات استانداردهای بینالمللی است و تعیین آن مستلزم کاربرد رویکردهای بازار، درآمد، یا بهای جایگزینی است.
در تنظیم ترازنامۀ شرکتهای دارای امتیاز استخراج
مطابق استاندارد 210، بند 10-20 و آییننامه ارزشگذاری، فصل ۴، بند الف: حقوق بهرهبرداری از منابع طبیعی اگر بهعنوان دارایی ثبت شده باشد، طبق استاندارد حسابداری شماره 17، ارزیابی دورهای این دارایی الزامی است. این ارزیابی دورهای، تأثیر قابل توجهی در صورتهای مالی و تصمیمگیریهای سرمایهگذاران و سهامداران دارد و اغلب از رویکرد درآمدی برای ارزشگذاری آن استفاده میشود.
در پروندههای انتقال مالکیت، فسخ مشارکت یا ارث و طلاق
مطابق استاندارد 210، بند 10-20 و آییننامه ارزشگذاری، فصل ۴، بند ج: در موارد اختلافات حقوقی، وراثت، طلاق، یا فسخ مشارکت، تعیین ارزش منصفانه این دارایی برای تقسیم منصفانه یا مطالبه خسارت الزامی است. در این شرایط، ارزشگذاری با استفاده از استانداردهای حرفهای و از طریق بررسی مقایسهای معاملات مشابه یا استفاده از رویکرد درآمدی صورت میگیرد.
در ارزیابی برای اخذ تسهیلات مالی یا سرمایهگذاری
مطابق آییننامه ارزشگذاری، فصل ۴، بند هـ: بانکها یا سرمایهگذاران معمولاً برای سنجش ارزش وثیقه یا ارزیابی جذابیت پروژههای معدنی و انرژی، از گزارشهای رسمی ارزشگذاری استفاده میکنند. در این موارد، به دلیل حساسیت بالای نتایج ارزشگذاری، استفاده از رویکردهای مختلف از جمله رویکرد درآمدی و بازار الزامی است.
در گزارشهای مالیاتی برای تحلیل صرفهجویی یا تعیین مالیات انتقالی
مطابق استاندارد 210، بند 1-110: برخی هزینهها و استهلاکها مشمول مزایای مالیاتی هستند که به تعیین ارزش منصفانه دارایی در تاریخ خرید یا انتقال وابسته است. ارزیابی ارزش منصفانه در این زمینه، علاوه بر محاسبۀ هزینهها، نقش مهمی در بهینهسازی مالیات و تعیین دقیق بدهیهای مالیاتی دارد.
در مجموع، الزام به ارزشگذاری حق بهرهبرداری از منابع طبیعی در موقعیتهایی همچون ترکیبهای تجاری، دعاوی حقوقی، گزارشگری مالیاتی و تأمین مالی رخ میدهد. در این موارد، رعایت استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری و بهویژه استاندارد 210 و آییننامه اجرایی ارزشگذاری الزامی است. بهکارگیری رویکردهای ارزشگذاری (بازار، درآمد و بها) با توجه به شرایط خاص و نوع استفاده مورد نظر، تعیین و اجرا میشود تا صحت و دقت نتایج حاصلشده تضمین گردد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.