شناسایی یک کتاب بهعنوان دارایی نامشهود، مستلزم رعایت مجموعهای از معیارهای فنی، حقوقی و اقتصادی است. رعایت دقیق این معیارها امکان ثبت، ارزشگذاری رسمی و گزارشدهی این داراییها را در چارچوب استانداردهای حسابداری فراهم میکند و از بروز ابهام یا اشتباه در تفسیر داراییها جلوگیری مینماید.
وجود نسخه نهایی و قابل شناسایی اثر
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۸: کتاب موردنظر باید بهصورت کامل و نهایی ارائه شده باشد، اعم از نسخه چاپی یا دیجیتال. پیشنویسها، یادداشتهای اولیه یا طرحهای نیمهتمام واجد شرایط شناسایی به عنوان دارایی نامشهود نیستند. در واقع نسخه نهایی باید از نظر محتوایی کامل، ساختارمند و از لحاظ فنی آماده بهرهبرداری باشد. برای مثال، کتابی که مراحل نهایی ویرایش را پشت سر نگذاشته یا فهرست و نمایه کامل ندارد، نمیتواند بهعنوان دارایی نامشهود ثبت شود.
قابلیت تفکیکپذیری یا انتقال مستقل
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۱۰-الف: دارایی نامشهود باید قابلیت جدا شدن از سایر اجزای کسبوکار را داشته باشد، به گونهای که بتوان آن را بهصورت مستقل به فروش رساند، لیسانس کرد، یا به واحد دیگری انتقال داد. هرچند در عمل این انتقال صورت نگیرد، اما امکان بالقوه آن، شرطی ضروری است. به طور مثال، کتابهایی که به صورت انحصاری به یک فعالیت یا پروژه خاص گره خورده و قابل تفکیک از آن نیستند، شرایط شناسایی به عنوان دارایی نامشهود را احراز نمیکنند.
کنترل حقوقی بهرهبرداری توسط شرکت
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۱۷: شرکت باید بتواند از طریق اسناد حقوقی از قبیل گواهی ثبت مالکیت معنوی (کپیرایت)، قراردادهای انتشار، یا توافقنامه با نویسنده و ناشر، حق بهرهبرداری انحصاری یا حداقل حق مشخص از کتاب را ثابت کند. مثلاً قراردادهای انتشاری که حقوق مادی و معنوی اثر را برای شرکت محفوظ میدارد، تضمینکننده این امر است.
توانایی ایجاد منافع اقتصادی آتی
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۱۳: شرط اقتصادی برای شناسایی یک کتاب به عنوان دارایی نامشهود، توانایی ایجاد منافع اقتصادی آتی است. کتابهایی که دارای بازار فروش، قابلیت نشر الکترونیکی، ترجمه به زبانهای دیگر، اقتباس برای ساخت فیلم یا سریال، یا ظرفیت استفاده در فعالیتهای بازاریابی و تبلیغات باشند، واجد این معیار هستند. برای مثال، کتابهایی که در آینده توان تولید درآمد ندارند و یا انتشار آنها منافع اقتصادی معناداری به دنبال ندارد، واجد شرایط ثبت و ارزشگذاری نیستند.
قابلیت اندازهگیری بهای تمامشده بهطور اتکاپذیر
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۱۲-ب: هزینههایی که برای تولید، نگارش، ویرایش، طراحی، چاپ و سایر فرایندهای مربوط به انتشار کتاب صرف شده، باید به صورت دقیق، مستند و قابل ارزیابی باشند. در صورت نبود اطلاعات مالی دقیق یا عدم امکان مستندسازی معتبر، شناسایی و ارزشگذاری کتاب بهعنوان دارایی نامشهود با محدودیت روبرو میشود. در چنین شرایطی، تحلیلهای جایگزین یا افشای محدودیتها در گزارش مالی الزامی است.
شناسایی در جریان ترکیب تجاری
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۲۷: در صورتی که یک کتاب یا حقوق مربوط به آن در فرایند خرید یک واحد تجاری، انتشارات یا شرکت دیگر شناسایی شود، و بتوان آن را از سرقفلی تفکیک نمود، الزامی است به عنوان یک دارایی نامشهود مستقل ثبت و ارزشگذاری گردد، حتی اگر این دارایی پیشتر در دفاتر ثبت نشده باشد.
بنابراین، برای شناسایی یک کتاب بهعنوان دارایی نامشهود کسبوکار، احراز همزمان شرایط نسخه نهایی، مستندات مالکیت معنوی، قابلیت بهرهبرداری مستقل، انتظار منافع اقتصادی و امکان محاسبه دقیق بهای تمامشده ضروری است. در غیاب یکی از این شرایط، ارزشگذاری باید با احتیاط و همراه با افشای محدودیتها صورت پذیرد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.