شناسایی درست قرارداد عدم رقابت (Non-compete Agreement) بهعنوان یک دارایی نامشهود، گام نخست برای ارزشگذاری آن در ترکیبهای تجاری و معاملات انتقال مالکیت به شمار میآید. این قراردادها با جلوگیری از فعالیتهای مشابه رقبا یا شرکای پیشین، موجب حفظ مزیت رقابتی و ایجاد منافع اقتصادی قابلتوجه برای دارنده آن میشوند. در همین راستا، برای شناسایی این قرارداد به عنوان دارایی نامشهود، رعایت برخی معیارهای کلیدی و مبانی مندرج در استانداردهای ارزشگذاری ضروری است که در ادامه بررسی خواهند شد:
وجود توافق قانونی مکتوب یا غیرمکتوب الزامآور حقوقی
مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری، بند 2-3: قرارداد عدم رقابت باید از یک توافق قانونی الزامآور ناشی شود که بهصورت قرارداد مکتوب یا توافق شفاهی دارای ضمانت اجرایی باشد. توافق حقوقی، قرارداد را برای طرفین تعهدآور کرده و قابلیت اجرایی آن را تضمین میکند. همچنین، قراردادهای غیرمکتوب باید با شواهد و مدارک کافی اثبات شوند تا بتوان آنها را بهعنوان دارایی نامشهود شناسایی و ارزشگذاری نمود.
قابلیت تشخیص بهعنوان دارایی جداگانه
مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری، بندهای 20-4 و 20-7: قرارداد عدم رقابت باید توانایی شناسایی مستقل از سایر اجزای کسبوکار را داشته باشد، حتی اگر به لحاظ قانونی قابل انتقال به شخص ثالث نباشد. به عبارت دیگر، ارزشگذار باید بتواند قرارداد را بهعنوان یک دارایی مجزا بررسی و شناسایی کند و اثرات مالی آن را از سایر داراییها تفکیک نماید. این تفکیک به تحلیل دقیقتر و ارزشگذاری صحیحتر قرارداد کمک میکند.
ایجاد منافع اقتصادی آتی
مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری، بندهای 20-2 و 20-6: قرارداد عدم رقابت باید برای دارنده آن منافع اقتصادی آینده قابل پیشبینی ایجاد کند. منافع اقتصادی قرارداد عدم رقابت معمولاً از طریق حفظ بازار، جلوگیری از انتقال اطلاعات محرمانه، کاهش ریسک از دست دادن مشتریان و حفظ نیروی انسانی ماهر ایجاد میشود. ارزشگذار باید این منافع اقتصادی را بهطور مشخص و قابلاندازهگیری ارزیابی نماید تا قرارداد قابلیت شناسایی بهعنوان یک دارایی نامشهود را داشته باشد.
کنترل دارنده بر منافع ناشی از قرارداد
مطابق استاندارد 210 ارزشگذاری، بند 20-2: یکی از الزامات اساسی شناسایی دارایی نامشهود، کنترل دارنده آن بر منافع اقتصادی حاصل از دارایی است. به این معنا که شرکت باید قادر به بهرهبرداری از منافع ناشی از قرارداد عدم رقابت بوده و از دسترسی اشخاص ثالث به این منافع جلوگیری کند. حتی اگر قرارداد قابلیت فروش یا انتقال را نداشته باشد، وجود کنترل بر آن برای شناسایی بهعنوان دارایی ضروری است.
وجود شواهد و مستندات پشتیبان و تأییدکننده
مطابق استاندارد IVS 102، بند 5-20 و آئیننامه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، فصل ۴، بند ک: ارزشگذار باید قادر باشد شواهد و مستندات کافی و قابلاتکا در رابطه با وجود قرارداد، میزان پایبندی طرفین و اثرات مالی و اقتصادی آن ارائه نماید. این مستندات میتواند شامل سوابق اجرایی قرارداد، مدارک حقوقی مربوط به توافقات، اظهارنظرهای معتبر کارشناسی و موارد مشابه باشد. وجود این مستندات از اعتبار ارزیابی انجامشده پشتیبانی میکند و از دید استفادهکنندگان، ارزش منصفانه و واقعبینانهتری از قرارداد ارائه میدهد.
بنابراین، برای شناسایی قرارداد عدم رقابت بهعنوان دارایی نامشهود، لازم است توافق قانونی الزامآور، قابلیت شناسایی مجزا، ایجاد منافع اقتصادی آتی، کنترل شرکت بر منافع اقتصادی ناشی از قرارداد و وجود مستندات کافی و معتبر مورد بررسی قرار گیرد. فقدان هر یک از این شروط مانع شناسایی آن به عنوان دارایی نامشهود مستقل خواهد بود.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.