قراردادهای مجوز بهرهبرداری (لیسانس) زمانی بهعنوان دارایی نامشهود شناسایی و ارزشگذاری میشوند که واجد معیارهای حقوقی، اقتصادی و حسابداری مشخص باشند. رعایت این معیارها مبنای ثبت رسمی و تحلیل حرفهای آنها خواهد بود.
وجود قرارداد کتبی و معتبر
مطابق استاندارد حسابداری 17، بند 10، قرارداد بهرهبرداری باید بهصورت مکتوب، معتبر و دارای مفاد اصلی مانند دامنه بهرهبرداری، مدت قرارداد، مبلغ یا نرخ امتیاز و شرایط فسخ باشد. بنابراین، قراردادهای شفاهی یا فاقد مفاد کلیدی معیار شناسایی بهعنوان دارایی نامشهود را برآورده نمیکنند.
قابلیت تفکیکپذیری یا انتقال مستقل
مطابق استاندارد حسابداری 17، بند 10-الف، قرارداد باید بهگونهای تنظیم شده باشد که شرکت بتواند آن را بهطور مستقل از سایر اجزای کسبوکار خود، انتقال، فروش یا بهرهبرداری کند. این قابلیت، حتی اگر فعلاً به مرحله اجرا نرسیده باشد، شرط کافی برای شناسایی بهعنوان دارایی نامشهود است.
کنترل حقوق بهرهبرداری توسط شرکت
مطابق استاندارد حسابداری 17، بند 17، شرکت باید توانایی خود را در کنترل و مدیریت حقوق بهرهبرداری از دارایی مجوزشده اثبات کند؛ یعنی قادر باشد از استفاده دیگران جلوگیری کرده و منافع اقتصادی حاصل از آن را تحت کنترل خود درآورد.
توانایی ایجاد منافع اقتصادی آتی
مطابق استاندارد حسابداری 17، بند 13، قرارداد باید توانایی ایجاد جریان نقدی از طریق دریافت امتیاز، درصدی از فروش، درآمدهای بهرهبرداری یا صرفهجویی در هزینهها را داشته باشد. انتظارات درآمدی باید بهصورت معقول و مستند، مبتنی بر شواهد و اطلاعات قابل اتکا باشد.
قابلیت اندازهگیری بهای تمامشده بهطور اتکاپذیر
مطابق استاندارد حسابداری 17، بند 12-ب، تمامی هزینههای مرتبط با خرید، توسعه یا انعقاد قرارداد (مانند پیشپرداخت امتیاز، هزینههای حقوقی یا مشاوره) باید بهطور مستند و اتکاپذیر قابل اندازهگیری باشند تا بتوان دارایی را در دفاتر حسابداری ثبت و ارزشگذاری کرد.
قابلیت شناسایی مستقل در ترکیب تجاری
مطابق استاندارد حسابداری 17، بند 27، در صورت تحصیل شرکت دیگر، اگر قراردادهای مجوز بهرهبرداری بهطور مستقل قابل شناسایی بوده و بتوان آنها را از سرقفلی تفکیک کرد، حتی اگر قبلاً ثبت نشده باشند، باید بهعنوان دارایی مستقل شناسایی و ارزشگذاری شوند.
بهطور کلی، برای شناسایی قرارداد مجوز بهرهبرداری بهعنوان دارایی نامشهود، وجود قرارداد معتبر، کنترل حقوقی مشخص، قابلیت بهرهبرداری مستقل از سایر اجزای کسبوکار، انتظارات معقول از سودآوری و همچنین مستند بودن هزینهها الزامی است. در صورت فقدان هر یک از این معیارها، باید تحلیل جایگزین انجام شده و محدودیتها بهطور واضح افشا گردد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.