برای آنکه قرارداد تولید یا توزیع به عنوان دارایی نامشهود شناسایی و ارزشگذاری شود، لازم است مجموعهای از معیارهای مشخص در حوزههای حقوقی، مالی و اجرایی احراز گردد. رعایت این معیارها مبنای ثبت و گزارشگری داراییهای نامشهود در صورتهای مالی است و سبب افزایش شفافیت و اطمینان سرمایهگذاران و تحلیلگران مالی در خصوص وضعیت مالی شرکتها خواهد شد. همچنین رعایت اصول استاندارد حسابداری شماره ۱۷ در رابطه با داراییهای نامشهود، مبنای قانونی این شناسایی خواهد بود.
وجود قرارداد رسمی و کتبی
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 10: قرارداد باید به صورت کتبی تنظیم شده باشد و مفاد آن به صورت شفاف و الزامآور تعیین شده باشد. وجود قراردادهای مکتوب، مدتدار و دارای تعهدات متقابل (مانند تعیین نرخها، قلمرو فعالیت و شرایط فسخ) برای شناسایی الزامی است. قراردادهای شفاهی یا فاقد مشخصات قانونی و حقوقی معتبر واجد شرایط شناسایی نخواهند بود.
قابلیت تفکیکپذیری یا انتقال مستقل
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 10-الف: قرارداد باید امکان انتقال، تمدید یا بهرهبرداری مستقل و جداگانه از سایر اجزای کسبوکار را داشته باشد. برای مثال، قرارداد توزیعی که قابلیت واگذاری به توزیعکننده دیگر را داشته باشد، به عنوان دارایی نامشهود شناسایی میشود. حتی اگر در عمل، این قابلیت تفکیک و انتقال مورد استفاده قرار نگیرد، صرف وجود این قابلیت برای شناسایی کفایت میکند.
کنترل حقوق بهرهبرداری توسط شرکت
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 17: شرکت باید کنترل و اختیار بهرهبرداری از حقوق موجود در قرارداد را داشته باشد و بتواند از حقوق مندرج در قرارداد برای جلوگیری از بهرهبرداری اشخاص ثالث یا رقبا استفاده نماید. این امر به معنای انحصار یا برخورداری از امتیازات انحصاری مانند توزیع محصولات در یک منطقه یا تولید اختصاصی است.
قابلیت ایجاد منافع اقتصادی آتی
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 13: قرارداد باید بتواند به صورت منطقی و مستند منافع اقتصادی مشخصی در آینده برای شرکت ایجاد کند. این منافع ممکن است از طریق کارمزد تولید، دریافت درصد مشخصی از فروش، ایجاد صرفهجویی در هزینههای عملیاتی یا توسعه بازار حاصل شود. لازم است شرکت با استفاده از اسناد معتبر، این منافع را پیشبینی و ارائه نماید.
قابلیت اندازهگیری بهای تمامشده به صورت اتکاپذیر
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 12-ب: هزینههایی مانند حقالامتیاز، هزینه مشاوره حقوقی، کارمزد انعقاد قرارداد یا هزینههای اجرای قرارداد باید به صورت مستند و اتکاپذیر در دفاتر شرکت قابل اندازهگیری و ثبت باشند. اگر هزینهها به صورت غیرمستند باشند، امکان شناسایی دارایی نامشهود وجود نخواهد داشت.
شناسایی مستقل در جریان ترکیب تجاری
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 27: در صورتی که یک شرکت اقدام به تحصیل یا ادغام با شرکتی دیگر نماید، قراردادهای تولید و توزیع که به صورت مستقل قابل شناسایی باشند و بتوانند از سرقفلی تفکیک شوند، باید به عنوان دارایی مستقل در صورتهای مالی شناسایی و ارزشگذاری گردند. حتی اگر پیشتر ثبت نشده باشند، پس از تحصیل شرکت باید به طور جداگانه ارزیابی و شناسایی شوند.
به طور کلی، برای شناسایی قراردادهای تولید یا توزیع به عنوان دارایی نامشهود لازم است تمامی معیارهای فوق، شامل وجود قرارداد کتبی، قابلیت انتقال، کنترل بر حقوق بهرهبرداری، قابلیت ایجاد سودآوری، اندازهگیری بهای تمامشده و شناسایی مستقل در ترکیبات تجاری احراز گردند. در صورت عدم رعایت یکی از این معیارها، شرکتها موظفند تحلیلهای جایگزین و افشای مناسب محدودیتهای موجود را در گزارشهای مالی خود ارائه نمایند تا کاربران صورتهای مالی از وضعیت موجود مطلع باشند.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.