حق تکثیر و نشر (Copyright) هنگامی بهعنوان یک دارایی نامشهود قابل شناسایی، اندازهگیری و ارزشگذاری است که الزامات قانونی، اقتصادی و حسابداری بهطور مشخص و مستند احراز شده باشد. این معیارها مبنای ثبت در صورتهای مالی و تحلیل ارزش هستند و به شرکتها کمک میکنند تا حق تکثیر و نشر را بهصورت دقیق در داراییهای نامشهود گزارش نمایند.
وجود اثر دارای اصالت و مستندات فنی
مطابق استاندارد ۱۷ حسابداری، بند ۸: حق تکثیر و نشر باید مبتنی بر یک اثر اصیل و غیرتقلیدی باشد. مستنداتی از قبیل نسخه نهایی اثر، کد منبع (در مورد نرمافزار)، فایلهای تولیدی در آثار دیجیتال یا نسخههای فیزیکی باید بهطور مشخص در دسترس بوده و قابل ارائه باشد. وجود این مستندات نشاندهنده اصالت اثر است و امکان شناسایی آن را بهعنوان یک دارایی نامشهود فراهم میکند.
قابلیت تفکیکپذیری یا انتقال مستقل
مطابق استاندارد ۱۷ حسابداری، بند ۱۰-الف: حق تکثیر و نشر زمانی میتواند بهعنوان یک دارایی مستقل شناسایی شود که امکان فروش، لیسانسدهی یا انتقال آن جدا از سایر اجزای کسبوکار فراهم باشد. حتی در صورتی که استفاده از حق تکثیر و نشر صرفاً در داخل شرکت انجام پذیرد، باز هم قابلیت انتقال مستقل، معیار اساسی برای شناسایی و ارزشگذاری محسوب میشود.
کنترل حقوقی یا قراردادی توسط شرکت
مطابق استاندارد ۱۷ حسابداری، بند ۱۷: شرکت باید کنترل حقوقی یا قراردادی بر دارایی نامشهود را داشته باشد. مالکیت حقوقی میتواند از طریق ثبت رسمی، قراردادهای خرید، قراردادهای استخدامی یا توافقنامههای انتقال حق تکثیر و نشر به شرکت اثبات گردد. در این حالت شرکت از بهرهبرداری یا ممانعت از استفاده توسط دیگران برخوردار است.
توانایی ایجاد منافع اقتصادی آتی
مطابق استاندارد ۱۷ حسابداری، بند ۱۳: قابلیت ایجاد منافع اقتصادی آتی برای حق تکثیر و نشر، به معنای امکان تولید جریانهای نقدی مستقیم یا صرفهجویی در هزینههای عملیاتی است. برای مثال، درآمد حاصل از فروش نسخهها، دریافت حق امتیاز یا بهرهبرداری از اثر در رسانهها و نرمافزارها میتواند مبنای مستندی برای شناسایی و ارزشگذاری این دارایی نامشهود باشد.
قابلیت اندازهگیری بهای تمامشده بهصورت اتکاپذیر
مطابق استاندارد ۱۷ حسابداری، بند ۱۲-ب: هزینههای ایجاد، طراحی، تولید و خرید حق تکثیر و نشر باید بهصورت مستند، قابل اندازهگیری و قابل اتکا باشد. مخارج انجامشده برای تولید اثر، شامل هزینههای حقوق نویسنده، طراحی، تولید، تدوین و سایر هزینههای مرتبط باید دقیق و مشخص باشد تا مبنای قابل اتکایی برای ثبت و تحلیل اقتصادی ایجاد گردد.
قابلیت تفکیک در ترکیب تجاری
مطابق استاندارد ۱۷ حسابداری، بند ۲۷: چنانچه حق تکثیر و نشر در ترکیب تجاری (خرید شرکتها) بهصورت مشخص شناسایی و از سرقفلی قابل تفکیک باشد، باید بهعنوان یک دارایی مستقل شناسایی گردد. حتی اگر این حق تکثیر و نشر قبلاً در دفاتر شرکت ثبت نشده باشد، در زمان معامله، ارزشگذاری و شناسایی آن بهعنوان دارایی جداگانه ضروری است.
بنابراین، برای شناسایی حق تکثیر و نشر بهعنوان دارایی نامشهود، اثبات وجود اثر اصیل و مستند، کنترل قانونی یا قراردادی شرکت، ایجاد منافع اقتصادی و قابلیت اندازهگیری هزینهها الزامی است. در صورتیکه یکی از این شرایط محقق نشود، نیازمند تحلیل جایگزین یا افشای محدودیتهای موجود خواهد بود.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.