اسرار تجاری و دانش فنی بهسبب ماهیت نامشهود، محرمانه و عدم ثبت رسمی، از پیچیدهترین داراییهای نامشهود بهشمار میآیند. ارزشگذاری داراییهای نامشهود تنها زمانی معتبر و پذیرفتنی خواهد بود که مستندات و مدارک پشتیبان کافی در ابعاد فنی، حقوقی و اقتصادی ارائه شود. فقدان یا ضعف مستندات معتبر، میتواند موجب کاهش شدید اتکاپذیری و دفاعپذیری نتایج ارزشگذاری داراییهای نامشهود شود.
اسناد فنی اثبات وجود دانش فنی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 70-7: مستندات فنی مرتبط با دانش فنی شامل اطلاعاتی مانند دستورالعملها، فرمولها، فرایندهای اختصاصی، گزارشهای آزمون و آزمونهای نمونهای، نتایج تحقیقات و فعالیتهای تحقیق و توسعه، و همچنین راهنماهای عملیاتی میشود که بهصورت مکتوب و مستند، بیانگر نحوه عملکرد عملیاتی دانش فنی است. وجود چنین مدارکی، اعتبار فنی و واقعی دانش فنی را تقویت میکند. برای نمونه، دستورالعملها و گزارشهای آزمون مرتبط با فرایند تولید یک محصول دارویی اختصاصی، مستندات فنی قابل استناد هستند.
مستندات کنترل حقوقی یا محرمانگی
مطابق استاندارد حسابداری شماره 17، بند 17: برای اثبات کنترل انحصاری شرکت بر دانش فنی و اسرار تجاری، باید مدارکی مانند قراردادهای محرمانگی (NDA)، قراردادهای استخدامی با بند واگذاری مالکیت معنوی، سیاستهای حفاظت اطلاعات داخلی و سوابق ثبت داخلی وجود داشته باشد. مثلاً وجود قرارداد NDA میان کارکنان یا پیمانکاران و شرکت برای حفاظت از دانش فنی اختصاصی الزامی است و از حقوق مالکیت فکری شرکت حمایت میکند.
شواهد بهرهبرداری عملیاتی یا اقتصادی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-11: وجود شواهدی نظیر گزارشهای بهرهوری، تحلیلهای صرفهجویی در هزینهها، یا گزارشهای بهبود عملکرد تولید، از جمله مدارکی هستند که نقش مستقیم دانش فنی را در کسب درآمد یا کاهش هزینهها نشان میدهند. برای مثال، گزارشهایی که کاهش هزینهها در اثر استفاده از یک فناوری اختصاصی در خط تولید را نشان میدهند، میتوانند مستند اقتصادی مناسبی باشند.
هزینههای توسعه یا نگهداری دانش فنی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 70-5: سوابق و گزارشهای مالی مرتبط با هزینههای توسعه و نگهداری دانش فنی شامل مخارج تحقیق و توسعه، طراحی، آزمایش، مستندسازی، آموزش نیروی انسانی و همچنین بهروزرسانی فناوری است. این سوابق مالی بهویژه زمانی که از روش بهای جایگزینی برای ارزشگذاری استفاده میشود، بسیار با اهمیت است. مثلاً سوابق هزینههای توسعه یک نرمافزار اختصاصی، از مستندات موردنیاز بهشمار میآید.
قراردادهای لیسانس یا انتقال (در صورت وجود)
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-19: در صورت بهرهبرداری از دانش فنی یا اسرار تجاری از طریق اعطای مجوز (لیسانس) به دیگران یا انتقال حقوق آن به شخص ثالث، وجود قراردادهای مرتبط ضروری است. این قراردادها برای تعیین نرخ حق امتیاز (Royalty) و تأیید بازارپذیری دانش فنی استفاده میشوند. برای مثال، قرارداد اعطای لیسانس تولید یک محصول به شرکتهای دیگر، میتواند بهعنوان یک مستند معتبر تلقی شود.
اظهارنظر فنی یا گزارش کارشناسی مستقل
مطابق استاندارد IVS 102، بند 20-4: در شرایطی که دادهها یا مدارک مستقیم در دسترس نباشد، نظر کارشناسان مستقل فنی یا ارزیابیهای صنعتی و تحلیلهای تخصصی توسط اشخاص مستقل و خبره میتواند جایگزین یا تکمیلکننده مستندات مستقیم شود. چنین اظهارنظرهایی به افزایش اعتبار و اتکاپذیری نتایج ارزشگذاری کمک خواهد کرد. برای مثال، گزارشهای تخصصی یک شرکت مشاور مستقل در خصوص صحت عملکرد یک دانش فنی یا تکنولوژی خاص، در این گروه قرار میگیرد.
فراهم آوردن این مستندات برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود مانند اسرار تجاری و دانش فنی، ضرورت اساسی داشته و به اعتبار، صحّت، و دفاعپذیری ارزشگذاری کمک میکند. در صورت عدم دسترسی به برخی از مستندات، ارزشگذار باید مفروضات خود را شفاف و مستند ارائه داده، تحلیل حساسیت انجام داده و محدودیتها را بهصراحت افشا نماید. از اینرو، همکاری گروههای حقوقی، فنی و مالی برای گردآوری این مدارک الزامی است.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.