پایگاههای داده بهعنوان داراییهای نامشهود، به دلیل ویژگیهای فنی خاص، چالشهای حقوقی و محدودیتهای عملیاتی منحصربهفرد خود، ممکن است در فرایند ارزشگذاری با محدودیتهایی مواجه شوند. شفافیت در افشای این محدودیتها برای اعتبارسنجی گزارشهای ارزشگذاری، رعایت استانداردهای بینالمللی و حرفهای، و اطمینانبخشی به استفادهکنندگان گزارشها اهمیت ویژهای دارد. در این نوشتار، مهمترین محدودیتهایی که لازم است در گزارش ارزشگذاری پایگاههای داده افشا شوند، به همراه جزئیات و مبنای استانداردی هر یک بیان شده است.
نبود مستندات مالکیت یا ثبت رسمی
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷، بند 17: بسیاری از پایگاههای داده فاقد اسناد مالکیت رسمی یا مدارک ثبت قانونی هستند و تنها براساس سیاستها و کنترلهای داخلی شرکت نگهداری میشوند. اگر چنین وضعیتی در مورد پایگاه داده مورد ارزیابی وجود داشته باشد، ارزشگذار موظف است این محدودیت را به صراحت در گزارش خود افشا کند تا مشخص شود کنترل مالکانه بر دادهها بهطور قانونی مستند نشده و ممکن است با ریسک حقوقی و دعاوی مرتبط همراه باشد.
نبود دادههای بازار برای نرخ حق امتیاز
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-19: اگر در فرایند ارزشگذاری از روش نرخ حق امتیاز فرضی (Relief from Royalty) استفاده شده باشد و تعیین نرخ بر اساس دادههای بازار یا معاملات قابل مقایسه انجام نشده باشد، این امر باید در گزارش به صورت واضح ذکر شود. ارزشگذار باید توضیح دهد که نرخ به دست آمده بر پایهٔ فرضیات یا دادههای غیرمستند بوده و عدمقطعیتهایی در برآورد آن وجود دارد.
محدودیت در تفکیک سهم دادهها از جریان نقدی
مطابق استاندارد IVS 210، بند 60-3: در شرایطی که پایگاه داده به تنهایی درآمدزا نیست و با همراهی نرمافزار، الگوریتمها یا داراییهای دیگر به ایجاد درآمد یا صرفهجویی در هزینهها منجر میشود، ممکن است تفکیک دقیق سهم آن از جریان نقدی امکانپذیر نباشد. در چنین وضعیتی، ارزشگذار باید این محدودیت و چگونگی اعمال مفروضات مربوط به آن را بهطور شفاف و مستند در گزارش خود افشا کند.
ابهام در تعیین عمر اقتصادی یا نرخ زوال دادهها
مطابق استاندارد IVS 210، بند 100-1: عمر اقتصادی و نرخ زوال (Decay Rate) دادهها از مهمترین عوامل در ارزشگذاری دقیق پایگاههای داده محسوب میشوند. در صورتی که اطلاعات کافی و سوابق تاریخی برای تعیین دقیق این دو پارامتر در دسترس نباشد، ارزشگذار موظف است در گزارش ارزشگذاری، منابع مورد استفاده برای برآوردهای تقریبی عمر اقتصادی و نرخ کاهش اعتبار دادهها را بیان نموده و حدود تقریبی را به روشنی اعلام کند.
محدودیتهای ناشی از قوانین حریم خصوصی یا رگولاتوری
مطابق استاندارد IVS 102، بند 20-4: اگر استفاده از دادههای موجود در پایگاه داده مشروط به مجوزهای خاص یا رعایت قوانین مربوط به حریم خصوصی (مانندGDPR ) و سایر الزامات حقوقی و رگولاتوری باشد، باید ارزشگذار این ریسک قانونی یا محدودیت بهرهبرداری را بهصراحت افشا کند. این افشا باید نشان دهد که محدودیتهای قانونی ممکن است موجب کاهش ارزش پایگاه داده و محدودیت در بهرهبرداری آتی از آن شود.
استفاده از مفروضات اعلامشده توسط کارفرما
مطابق استاندارد IVS 103، بند 20-3: ارزشگذار در فرآیند ارزشگذاری ممکن است مجبور به اتکا به اطلاعات و مفروضاتی باشد که مستقیماً توسط صاحب یا متقاضی ارزشگذاری ارائه شده است. در این صورت، ارزشگذار باید مسئولیت محدود خود در قبال صحت و اعتبار این اطلاعات را بهطور شفاف بیان کند و منبع این اطلاعات و مفروضات را در گزارش ارزشگذاری ذکر نماید.
ارزشگذاری پایگاههای داده فراتر از محاسبه یک عدد نهایی است و مستلزم بیان شفاف محدودیتها و عدمقطعیتهایی است که به لحاظ حقوقی، مالی و عملیاتی بر آن تأثیر میگذارند. در این راستا، گزارش ارزشگذاری باید علاوه بر نتیجهٔ عددی، میزان اتکاپذیری نتایج، مفروضات کلیدی، منابع اطلاعاتی و محدودیتهای احتمالی را به صورت شفاف و مستند افشا نماید. این اقدام، علاوه بر رعایت اصول حرفهای، باعث افزایش اعتبار گزارش ارزشگذاری شده و پایهٔ دفاع حقوقی و مستندسازی صحیح برای استفادهکنندگان مختلف آن را فراهم میآورد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.