ارزشگذاری قراردادهای فرانچایز به دلیل ویژگیهای خاص این نوع از داراییهای نامشهود، مانند ماهیت قراردادی و وابستگی به عوامل نامشهود دیگر همچون برند، نظام عملیاتی و شبکه توزیع، پیچیدگیهایی دارد که ممکن است منجر به محدودیتهایی در فرایند ارزشگذاری شود. این محدودیتها، اگر به دقت افشا نشوند، میتوانند منجر به برداشت نادرست از گزارش ارزشگذاری شده و موجب ابهام برای استفادهکنندگان و مخاطبان گزارش گردند. بنابراین افشای روشن و دقیق این محدودیتها نه تنها به شفافیت و اعتبار گزارش کمک میکند، بلکه باعث قابل دفاع بودن آن در مراجع قانونی و حرفهای نیز میشود.
نبود دسترسی کامل به متن قرارداد یا ضمائم کلیدی
مطابق استاندارد ۱۷ حسابداری، بند ۱۷، اگر قرارداد فرانچایز دارای ابهام در مفاد اصلی همچون مدت قرارداد، نرخ امتیاز (حقالامتیاز)، شرایط تمدید یا انحصار منطقهای باشد یا دسترسی به ضمائم مهم وجود نداشته باشد، این محدودیت باید به وضوح افشا شود. همچنین لازم است اثر احتمالی آن بر نتایج ارزشگذاری مورد توجه قرار گیرد و تحلیل حساسیت لازم انجام شود. بهعنوان نمونه، اگر شرایط انحصار منطقهای به درستی روشن نباشد، تحلیل درآمدی و بازار با ابهام روبهرو خواهد شد و این موضوع باید در گزارش بهصورت صریح بیان گردد.
نبود سوابق مالی دقیق از درآمدهای مرتبط با قرارداد
بر اساس استاندارد IVS 210، بند 60-11، در صورتی که اطلاعات مالی تفکیکشده در خصوص درآمد ناشی از قرارداد فرانچایز یا عملکرد فرانشایزگیرنده در دسترس نباشد، ارزشگذار باید روش تخمین جریان نقدی را به همراه منابع دادهها و میزان عدم قطعیت این اطلاعات به روشنی تشریح کند. برای مثال، اگر فرانشایزگیرنده از چند منبع درآمد داشته باشد که تنها بخشی از آن مربوط به قرارداد فرانچایز است، تخمین و تخصیص درآمدها به قرارداد باید مشخص گردد و میزان اتکاپذیری به این تخمینها باید در گزارش افشا شود.
ریسک فسخ یا عدم تمدید قرارداد
مطابق استاندارد IVS 210، بند 100-1، قراردادهای فرانچایز اغلب حاوی بندهایی هستند که اجازه فسخ یکطرفه یا عدم تمدید را به اعطاکننده فرانچایز در صورت عملکرد ضعیف فرانشایزگیرنده میدهند. این ریسک باید بهعنوان یکی از عوامل مهم در تحلیل عمر اقتصادی قرارداد در نظر گرفته شود و اثر آن بر ارزش منصفانه دارایی نامشهود مربوطه بهطور شفاف در گزارش ارزشگذاری قید گردد.
وابستگی ارزش قرارداد به برند یا نظام عملیاتی
بر اساس استاندارد IVS 210، بند 60-5، قرارداد فرانچایز به شدت به عملکرد برند و کارآمدی نظام عملیاتی شرکت اصلی وابسته است. اگر تفکیک سهم اقتصادی قرارداد بهصورت مستقل از برند و سیستم پشتیبانی ممکن نباشد، این موضوع باید به عنوان یک محدودیت مهم در گزارش ارزشگذاری افشا گردد. بهعنوان مثال، ارزش یک رستوران فرانچایز به میزان قابل توجهی به قدرت و اعتبار برند آن بستگی دارد و در غیاب برند، ارزش اقتصادی قرارداد به شدت کاهش خواهد یافت.
نبود دادههای مقایسهپذیر بازار برای نرخها یا معاملات مشابه
مطابق استاندارد IVS 210، بند 50-4، در شرایطی که نرخ امتیاز یا ارزش بازار قرارداد به دلیل عدم وجود معاملات مشابه یا علنی به روشنی قابل تعیین نیست و از مفروضات استفاده شده است، روش تعیین نرخ، منابع و میزان اتکا به آن باید بهروشنی در گزارش بیان شود. این امر به خوانندگان گزارش کمک میکند تا بتوانند با آگاهی از درجه اتکاپذیری اطلاعات، تصمیمگیری نمایند.
اتکا به مفروضات اعلامشده توسط کارفرما
مطابق استاندارد IVS 103، بند 20-3، زمانی که ارزشگذار در ارزیابی قرارداد فرانچایز به مفروضات کلیدی مانند نرخ رشد فروش، نرخ تمدید قرارداد، یا هزینههای عملیاتی اتکا میکند که مستقیماً از سوی کارفرما ارائه شده و مورد راستیآزمایی مستقل قرار نگرفته است، لازم است این محدودیت به وضوح افشا گردد و مسئولیت محدود ارزشگذار در این زمینه مشخص شود. برای مثال، اگر نرخ رشد فروش توسط کارفرما اعلام شده و امکان اعتبارسنجی آن وجود ندارد، این موضوع باید به صراحت بیان گردد.
به این ترتیب، افشای محدودیتهای قانونی، تحلیلی و اطلاعاتی، از جمله الزامات اساسی گزارش ارزشگذاری داراییهای نامشهود به ویژه قراردادهای فرانچایز است که به شفافیت و اعتبار هرچه بیشتر گزارش کمک میکند و از سوءبرداشتها جلوگیری مینماید.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.