فهرست مشتریان (Customer List) از جمله دارایی‌های نامشهودی است که به دلیل ماهیت غیرمشهود و ناملموس خود و محدودیت اطلاعات در دسترس، با چالش‌های متعدد گزارشگری مواجه است. استانداردهای بین‌المللی ارزش‌گذاری و حسابداری تأکید دارند که تمامی محدودیت‌ها و عدم قطعیت‌های دارای اثر بالقوه بر نتایج ارزش‌گذاری، باید به‌طور شفاف و کامل در گزارش ارزش‌گذاری افشا شوند. این افشا موجب افزایش شفافیت، کاهش ریسک تفسیر نادرست نتایج و اعتماد بیشتر استفاده‌کنندگان گزارش‌ها می‌شود.

در ادامه مهم‌ترین محدودیت‌های الزامی قابل افشا در گزارش ارزش‌گذاری فهرست مشتریان مطابق استانداردهای بین‌المللی ارزش‌گذاری بررسی می‌شود:

محدودیت در دسترسی به داده‌های تاریخی مشتریان  (Historical Customer Data Limitations)

مطابق استاندارد بین‌المللی ارزش‌گذاری 103 (بندهای 2-10 و 30-1): ارزش‌گذاری دقیق فهرست مشتریان وابسته به وجود داده‌های تاریخی از رفتار مشتریان است. اگر داده‌های کاملی درباره سابقۀ خرید مشتریان، نرخ تکرار خرید، رفتار وفاداری (Customer Loyalty) یا مدت زمان نگهداری مشتریان (Retention Period) موجود نباشد یا دسترسی به آن‌ها محدود باشد، باید این محدودیت به‌طور صریح در گزارش ارزش‌گذاری ذکر گردد. این افشا باعث جلوگیری از سوءتفاهم و تأکید بر اعتبار مشروط ارزش به‌دست آمده می‌شود.

مفروضات غیرقابل مشاهده بازار  (Unobservable Market Assumptions)

مطابق استاندارد بین‌المللی ارزش‌گذاری 102 (بند 20-4): گاهی در ارزش‌گذاری فهرست مشتریان از مفروضات ذهنی (Subjective Assumptions) استفاده می‌شود که به جای اطلاعات قابل مشاهده در بازار، بر قضاوت حرفه‌ای ارزش‌گذار تکیه دارند؛ به عنوان مثال، نرخ حفظ مشتری، عمر اقتصادی مشتری یا نرخ بازده دارایی‌های کمکی. در چنین مواردی، گزارش ارزش‌گذاری باید به‌صورت شفاف این مفروضات غیرقابل مشاهده را افشا کرده و مبنای قضاوت حرفه‌ای ارزش‌گذار را بیان کند.

محدودیت در شناسایی مستقل از سرقفلی  (Identification Limitations from Goodwill)

مطابق استاندارد ارزش‌گذاری بین‌المللی IVS 210 بند 6-20: اغلب اوقات فهرست مشتریان به‌عنوان دارایی مستقل قابل شناسایی نیست و به شدت با دارایی‌هایی نظیر برند (Brand)، سرقفلی (Goodwill) و سیستم‌های توزیع یا فروش درهم‌تنیده است. در چنین مواردی اگر ارزش‌گذار نتواند سهم مشخصی از ارزش فهرست مشتریان را مستقل از سایر دارایی‌ها تفکیک و تعیین کند، باید این محدودیت را به صراحت در گزارش افشا نماید.

نبود معاملات مقایسه‌پذیر یا بازار فعال  (Lack of Comparable Transactions or Active Market)

مطابق استاندارد ارزش‌گذاری بین‌المللی IVS 210 بند 50-4: هنگام استفاده از رویکرد بازار (Market Approach)  برای ارزش‌گذاری فهرست مشتریان، نیاز به نمونه‌های معاملات مشابه یا قابل مقایسه در بازار وجود دارد. اگر تعداد کافی یا اطلاعات معتبر از معاملات مشابه در دسترس نباشد، عدم امکان استفاده یا محدودیت جدی در استفاده از رویکرد بازار باید به‌صورت واضح در گزارش افشا شود.

اتکا به اطلاعات ارائه‌شده توسط متقاضی  (Reliance on Provided Information)

مطابق استاندارد بین‌المللی ارزش‌گذاری 102 (بندهای 20-4 و 20-5): در برخی موارد ارزش‌گذار امکان بررسی مستقل صحت اطلاعات و داده‌های ارائه‌شده توسط کارفرما یا متقاضی را ندارد و صرفاً بر اساس اظهارات و داده‌های ارائه شده توسط آن‌ها عمل می‌کند. در این صورت ارزش‌گذار باید به‌صراحت در گزارش ارزش‌گذاری این موضوع را افشا کند و تصریح نماید که ارزش ارائه شده به این اطلاعات وابسته بوده و ممکن است در صورت صحت نداشتن این اطلاعات، نتایج متفاوت باشد.

عدم دسترسی به منابع مستقل برای تأیید مفروضات (Lack of Independent Sources for Assumption Verification)

مطابق استاندارد بین‌المللی ارزش‌گذاری 102 (بند 20-6): گاهی به‌دلیل عدم دسترسی به کارشناسان مستقل صنعت یا منابع اطلاعاتی معتبر، ارزش‌گذار قادر به تأیید صحت برخی از مفروضات کلیدی مورد استفاده در فرآیند ارزش‌گذاری نیست. اگر تأیید این مفروضات به دلایل منطقی و عملی مقدور نباشد، باید این محدودیت و اثرات احتمالی آن بر دقت نتایج در گزارش ارزش‌گذاری شفاف ذکر شود.

‌‌

افشای شفاف و کامل محدودیت‌ها و عدم قطعیت‌ها در گزارش ارزش‌گذاری فهرست مشتریان برای رعایت اصول شفافیت، اعتبار گزارش‌ها و جلوگیری از سوءتعبیر نتایج ارزش‌گذاری امری ضروری است. محدودیت‌ها و مفروضات استفاده‌شده باید به وضوح و در متن اصلی گزارش بیان شده و در کنار تحلیل اثر احتمالی این محدودیت‌ها بر ارزش نهایی به کار گرفته شود. رعایت استانداردهای بین‌المللی ارزش‌گذاری (IVS 210) و استانداردهای حسابداری، به اعتبار بیشتر گزارش ارزش‌گذاری کمک کرده و به استفاده‌کنندگان نهایی اطمینان می‌دهد که ارزش‌گذاری صورت گرفته با توجه به محدودیت‌ها و عدم قطعیت‌های ذکرشده، به بهترین نحو انجام شده است.

‌‌‌

برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.

همچنین می‌توانید مقاله راهنمای جامع ارزش‌گذاری دارایی‌های نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزش‌گذرای این نوع دارایی‌ها آشنا شوید.

برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزش‌گذاری و مشاوره سرمایه‌گذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.