ارزشگذاری دقیق و قابل اتکای قراردادهای مشتریان (Customer Contracts) یکی از چالشهای مهم در ارزیابی داراییهای نامشهود بهشمار میرود. گزارش ارزشگذاری حرفهای باید تمامی مفروضات کلیدی، منابع اطلاعاتی و محدودیتهای تحلیلی را بهطور شفاف و دقیق منعکس کند. افشای این محدودیتها و عدم قطعیتها نهتنها بخشی الزامی از الزامات گزارشگری مطابق استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS 210) است، بلکه موجب افزایش شفافیت، اعتبار و قابلیت اتکای گزارشها خواهد شد.
در این متن به تفصیل، مهمترین محدودیتهای قابل افشا در گزارشهای ارزشگذاری قراردادهای مشتریان بررسی شده است.
دسترسی محدود به مفاد و مستندات قرارداد (Limited Access to Contract Terms)
مطابق استاندارد ارزشگذاری بینالمللی شماره 103 (بندهای 2-10 و 30-1): برای ارزشگذاری دقیق قراردادهای مشتری، دسترسی کامل به مفاد، مستندات قراردادی، بندهای مربوط به تمدید یا تجدید قرارداد و جزئیات مربوط به پرداختها و جریمهها ضروری است. در صورت محدودیت در دسترسی به این اطلاعات و عدم امکان بررسی دقیق و جامع آنها، ارزشگذار باید به صورت شفاف این محدودیت را در گزارش ارزشگذاری افشا کرده و اثر بالقوه این عدم دسترسی را بر نتایج نهایی بیان نماید.
مفروضات غیرقابل مشاهده بازار (Unobservable Market Assumptions)
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری شماره 102 (بند 20-4): در شرایطی که ارزشگذار ناگزیر باشد از مفروضات ذهنی و غیرقابل مشاهده در بازار مانند نرخ فسخ قرارداد، نرخ تحقق درآمد (Realization Rate)، نرخ رشد درآمد و یا سایر پارامترهای کلیدی بدون پشتوانه کافی از دادههای بازار استفاده کند، باید این موضوع به صراحت در گزارش افشا شود. همچنین باید توضیح داده شود که استفاده از این مفروضات ذهنی چه تأثیری بر دقت و اعتبار نتایج ارزشگذاری خواهد داشت.
نبود معاملات مقایسهپذیر یا بازار فعال (Lack of Comparable Transactions)
مطابق استاندارد ارزشگذاری بینالمللی IVS 210 بند 50-4: هنگامی که هیچ معامله مشابهی از قراردادهای مشتری در بازار برای مقایسه وجود ندارد و ارزشگذار مجبور است صرفاً بر مبنای مدلهای داخلی و مفروضات خود به ارزشگذاری بپردازد، باید این محدودیت را به طور واضح در گزارش خود افشا کند. این امر نشان میدهد که نتایج ارزشگذاری تا حدی وابسته به مفروضات ذهنی و قضاوت حرفهای ارزشگذار است و نباید بهعنوان نتایج کاملاً قطعی در نظر گرفته شود.
ابهام در وضعیت اقتصادی سودمند یا زیانده بودن قرارداد (Ambiguity in Beneficial or Onerous Contract Analysis)
مطابق استاندارد حسابداری شماره ۱۷ (بند 31) و استاندارد ارزشگذاری بینالمللی IVS 210: در مواردی که قرارداد دارای تفاوت قابل توجهی با شرایط بازار (مثلاً نرخ قرارداد بالاتر یا پایینتر از نرخ معمول بازار) باشد اما به دلیل نبود اطلاعات کافی یا عدم قطعیت در تعیین اثر دقیق این تفاوت، امکان تشخیص دقیق سودمند یا زیانده بودن قرارداد وجود نداشته باشد، این ابهام باید به صورت شفاف در گزارش ارزشگذاری افشا گردد و تأثیر احتمالی آن بر ارزش نهایی بیان شود.
اتکا به اطلاعات ارائهشده توسط متقاضی یا کارفرما (Reliance on Information Provided by Client)
مطابق استاندارد بینالمللی ارزشگذاری شماره 102 (بند 20-5): در مواردی که اطلاعات مالی یا پیشبینیهای مورد استفاده در فرآیند ارزشگذاری توسط مشتری، کارفرما یا ذینفع تهیه شده باشد و ارزشگذار نتوانسته باشد صحت و دقت آنها را بهطور مستقل تأیید کند، این محدودیت باید به صورت صریح در گزارش ارزشگذاری افشا گردد. در چنین مواردی باید ذکر شود که هرگونه عدم دقت یا نادرستی در این اطلاعات ممکن است نتایج نهایی ارزشگذاری را بهطور قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد.
عدم دسترسی به دادههای تاریخی اجرای قرارداد (Lack of Historical Contract Performance Data)
مطابق استاندارد ارزشگذاری بینالمللی شماره 103 (بند 30-2): هنگامی که اطلاعات تاریخی مربوط به اجرای قراردادهای مشابه قبلی در دسترس نباشد، پیشبینی دقیق جریانهای نقدی آینده قرارداد دشوار و تا حدی مبتنی بر مفروضات ذهنی خواهد بود. این موضوع باید بهصورت دقیق و کامل در گزارش ارزشگذاری افشا شده و اعلام گردد که نبود این اطلاعات موجب کاهش دقت و افزایش ریسک خطای محاسبات ارزشگذاری شده است.
افشای دقیق و شفاف محدودیتها و مفروضات استفادهشده در ارزشگذاری قراردادهای مشتریان، نهتنها بخشی از الزامات استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS 210 و استانداردهای حسابداری) است، بلکه از منظر حقوقی و حرفهای نیز اهمیت بالایی دارد. ارزشگذار باید در صورت وجود هرگونه عدم قطعیت، ابهام یا مفروضات جایگزین، پیامد احتمالی این موارد را بر نتایج ارزشگذاری بهصورت شفاف و روشن در گزارش ارزشگذاری خود بیان کند. این افشای کامل و شفاف، باعث افزایش اعتبار گزارش ارزشگذاری، جلوگیری از سوءتعبیر و تضمین قابلیت دفاع حقوقی و حرفهای از نتایج ارائهشده خواهد شد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.