حق بهرهبرداری از منابع طبیعی، امتیازی است که از سوی دولتها یا مالکان اصلی منابع به شرکتها یا افراد حقیقی و حقوقی اعطا میشود تا بتوانند منابع طبیعی خاصی همچون نفت، گاز، معادن، یا جنگلها را در محدوده زمانی و جغرافیایی معین استخراج و بهرهبرداری کنند. این حق از منظر ارزشگذاری داراییهای نامشهود، بهعنوان دارایی نامشهود قراردادی تعریف شده و بر اساس استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری قابل اندازهگیری و ارزشگذاری است. در این راستا استاندارد 210 ارزشگذاری (دارایی نامشهود) معیارها و شرایط ویژهای برای شناسایی و ارزشگذاری این نوع داراییها مقرر کرده است.
طبقهبندی در گروه داراییهای نامشهود قراردادی
مطابق استاندارد 210، بند 2-3، حق بهرهبرداری از منابع طبیعی در گروه داراییهای نامشهود قراردادی قرار میگیرد که منشاء آن یک توافق حقوقی میان دارنده مجوز و نهاد دولتی یا مالک منابع است. این توافق حقوقی بهطور معمول شامل مجوزهای بهرهبرداری، قراردادهای استخراج، یا امتیازات تجاری میباشد که دارنده را مجاز به بهرهبرداری و کنترل این منبع در زمان مشخص میکند.
بیانگر حق استفاده محدود و کنترلشده
مطابق استاندارد 210، بندهای 2-3 و 6-20، این حق بیانگر حق استفاده و کنترل منبع طبیعی معین در محدودهای جغرافیایی و در دوره زمانی مشخص است. این حق ممکن است مربوط به استخراج منابع معدنی و انرژی یا بهرهبرداری از منابع طبیعی تجدیدپذیر مانند جنگلها باشد. داشتن مجوز رسمی و رعایت الزامات مقرراتی، از پیشنیازهای اساسی برای شناسایی و ارزشگذاری این حق محسوب میشود.
قابلیت شناسایی و تفکیک از سایر داراییها
مطابق استاندارد 210، بند 7-20، یک دارایی نامشهود قراردادی مانند حق بهرهبرداری از منابع طبیعی باید بهصورت مستقل قابل شناسایی باشد. این بدان معناست که حتی اگر این حق بهصورت مستقیم قابل انتقال یا فروش به اشخاص ثالث نباشد، اما باید بتوان منافع اقتصادی آتی آن را بهطور مستقل برآورد و محاسبه نمود. این قابلیت تفکیک و شناسایی مستقل، امکان ارزشگذاری دقیقتر و معتبرتر آن را فراهم میکند.
کنترلپذیری توسط دارنده و قابل استفاده انحصاری یا مشارکتی
مطابق استاندارد 210، بند 2-20، دارنده حق بهرهبرداری باید بتواند در محدوده قرارداد، استفاده انحصاری یا مشارکتی از منبع داشته باشد و بتواند مانع از بهرهبرداری رقبا یا اشخاص ثالث شود. این کنترل به دارنده اجازه میدهد تا منافع اقتصادی مشخصی را از این حق انتظار داشته باشد و به همین دلیل بهعنوان دارایی نامشهود شناسایی و ارزشگذاری میشود.
بر اساس استانداردهای ارزشگذاری، حق بهرهبرداری از منابع طبیعی، دارایی نامشهود قراردادی است که دارای منشاء رسمی و قانونی بوده، منافع اقتصادی قابل پیشبینی دارد و شرایط کنترلپذیری خاصی را برای دارنده آن فراهم میکند. این حق معمولاً از طریق مجوزهای دولتی اعطا میگردد و تابع قواعد و اصول گزارشگری ارزش منصفانه میباشد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.