در بعضی پروژههای ارزشگذاری داراییهای نامشهود، بهویژه در ارزشگذاری حق تکثیر و نشر (کپیرایت)، امکان دسترسی به دادههای مالی، حقوقی یا بازارپذیر بهشکل کامل یا دقیق فراهم نمیشود. این وضعیت میتواند ناشی از نبود مستندات رسمی مالکیت، کمبود دادههای معاملاتی قابل مقایسه یا نرخ امتیازهای قابل تأیید در بازار باشد. در چنین شرایطی، استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS) برای حفظ اعتبار تحلیل و همچنین جلوگیری از ایجاد ابهام در فرایند ارزشگذاری، راهکارهایی را پیشنهاد کردهاند تا کارشناسان بتوانند ضمن حفظ انسجام تحلیلی خود، محدودیتها را نیز شفاف و صادقانه بیان کنند.
افشای صریح محدودیتهای اطلاعاتی
مطابق استاندارد IVS 103، بند 2-10: هرگاه دادههای موردنیاز برای تأیید مالکیت یا نرخهای معاملاتی مشابه در دسترس نباشد، ارزشگذار موظف است این محدودیت را بهروشنی در گزارش خود افشا کرده و اثر آن بر دقت و قابلیت اتکای نتایج تحلیل را بیان کند. این کار باعث میشود استفادهکنندگان از نتایج ارزشگذاری بتوانند با آگاهی کامل از محدودیتها، درباره کاربرد و استفاده از گزارش تصمیمگیری کنند. افشای محدودیتها از نظر حرفهای نیز به حفظ اعتبار گزارش کمک شایانی میکند و از برداشت نادرست مخاطبان جلوگیری مینماید.
استفاده از تحلیل سناریو یا حساسیت
مطابق استاندارد IVS 102، بند 4-20: در شرایطی که دادهها دچار عدم قطعیت قابل توجه هستند، میتوان از تحلیل سناریو یا تحلیل حساسیت بهره گرفت. در این روش، ارزشگذار چند سناریوی مالی (خوشبینانه، میانه، بدبینانه) را ترسیم میکند و تغییرات کلیدی در پارامترهایی نظیر نرخ رشد، نرخ فروش، عمر مفید اقتصادی یا نرخ تنزیل را تحلیل میکند. استفاده از این روش موجب میشود که بتوان دامنهای واقعبینانه از ارزشگذاری ارائه کرد که امکان تصمیمگیری منطقی را برای ذینفعان فراهم آورد.
اتکا به قضاوت حرفهای مستند
مطابق استاندارد IVS 102، بند 2-20: در صورت فقدان دادههای کمی قابل اعتماد، ارزشگذار میتواند از تجربه کارشناسی و تخصص حرفهای استفاده کند. برای مثال، میتوان به تحلیل بازارهای مشابه یا نظرات کارشناسان صنعتی معتبر و باتجربه مراجعه کرد. هرچند این روش تا حد زیادی مبتنی بر قضاوت حرفهای است، اما مهمترین الزام این است که کلیه مفروضات و قضاوتها بهطور کامل و شفاف در گزارش درج شده و مستند باشند تا ذینفعان بتوانند در مورد قابلیت اتکای آنها تصمیم بگیرند.
بیان عدم امکان برآورد دقیق ارزش
مطابق استاندارد IVS 102، بند 3-20: گاهی ممکن است نبود اطلاعات بهحدی باشد که حتی تحلیلهای جایگزین هم اعتبار کافی نداشته باشند. در این وضعیت، ارزشگذار موظف است بهصراحت اعلام کند که تعیین ارزش قابل اتکا تنها با دسترسی به دادههای اضافی و تکمیلی امکانپذیر است. این اقدام به جلوگیری از سوء برداشت و تصمیمگیری نادرست کمک شایانی میکند.
درخواست تعویق گزارش نهایی
مطابق استاندارد IVS 103، بند 4-20: در صورتی که امکان تکمیل اطلاعات ظرف مدت معقولی وجود داشته باشد (برای مثال، با پیگیری مالک اثر یا ناشر)، ارزشگذار میتواند با توافق متقاضی یا کارفرما، موعد تحویل گزارش را بهتعویق اندازد. این امر باعث میشود تا اطلاعات تکمیلی مورد نیاز به دست آید و تحلیل دقیقتر و مستندتری ارائه گردد.
ارزشگذاری داراییهای نامشهود، بهویژه حق تکثیر و نشر، در شرایط کمبود اطلاعات همچنان امکانپذیر است؛ اما شرط اساسی آن، شفافیت در بیان محدودیتها و مفروضات بهکار رفته است. لازم به یادآوری است استفاده از فرضیات و گمانهزنیهای غیر مستند بدون اعلام صریح آنها در گزارش ارزشگذاری از نظر حرفهای کاملاً مردود است.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.