ارزشگذاری روابط غیرقراردادی با مشتریان به دلیل نبود اسناد و قراردادهای رسمی، اغلب با چالشهای متعددی بهویژه کمبود دادههای قابل اعتماد و دقیق روبهروست. در چنین شرایطی، حفظ دقت، شفافیت و قابلیت اتکای گزارشهای ارزشگذاری طبق استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS) و استانداردهای حسابداری اهمیت ویژهای پیدا میکند. استانداردهای بینالمللی برای مقابله با این محدودیتها و رفع ابهامات موجود، راهکارهایی را پیشنهاد کردهاند که ارزشگذاران باید آنها را مدّ نظر قرار دهند تا بتوانند اعتبار گزارش خود را حفظ کنند.
مهمترین اقدامات استانداردی که در نبود اطلاعات کافی برای ارزشگذاری روابط غیرقراردادی با مشتریان باید در نظر گرفته شود، عبارتاند از:
استفاده از تحلیل حساسیت و سناریوسازی
مطابق استاندارد 102 ارزشگذاری، بندهای 20-3 و 20-4، در شرایطی که دادههای دقیق و مستند برای ارزیابی نرخ ریزش مشتری، میزان سودآوری و یا نرخ بازگشت مشتریان در دسترس نیست، ارزشگذار باید از تحلیل حساسیت و سناریوسازی استفاده کند. در این روش، سناریوهای محتمل مختلفی (خوشبینانه، بدبینانه و میانه) طراحی شده و نتایج حاصل از آنها مقایسه و تحلیل میشود. استفاده از این رویکرد به تصمیمگیرندگان کمک میکند تا نسبت به میزان نوسان نتایج ارزشگذاری بر اثر تغییر در پارامترهای کلیدی، شناخت بیشتری کسب کنند.
افشای صریح محدودیتها و منابع دادههای مورد استفاده
مطابق استاندارد 103 ارزشگذاری، بندهای 2-10 و 30-2، ارزشگذار باید بهطور صریح و شفاف در گزارش خود ذکر کند که کدام دادهها و مفروضات ناقص، نامطمئن و یا مبتنی بر برآورد و تخمین بودهاند. علاوه بر این، ارزشگذار باید توضیح دهد که این محدودیتها چه تأثیری بر قابلیت اتکا، صحت و دقت نتایج ارزشگذاری داشتهاند. این افشا باعث افزایش شفافیت گزارش میشود و به استفادهکنندگان کمک میکند تا ارزیابی دقیقتری از میزان ریسک و قابلیت اعتماد گزارش ارائهشده داشته باشند.
استفاده از دادههای جایگزین یا ضرایب مقایسهای صنعت
بر اساس استاندارد IVS 210، بندهای 60-5 و 60-19، در صورتی که دادههای داخلی کافی برای ارزشگذاری در دسترس نباشد، ارزشگذار میتواند از دادههای جایگزین نظیر متوسطهای صنعتی، اطلاعات شرکتهای مشابه یا گزارشها و مطالعات بازار برای تخمین نرخ حفظ مشتری، ارزش طول عمر مشتری (CLV) یا حاشیه سود استفاده کند. بهعنوان مثال، اگر اطلاعات داخلی درباره نرخ حفظ مشتریان به اندازه کافی دقیق نباشد، میتوان از میانگین صنعت یا آمار شرکتهای مشابه بهره گرفت و این موضوع را بهوضوح در گزارش ارزشگذاری ذکر کرد.
مشورت با مدیران فروش یا متخصصان بازار و صنعت
مطابق استاندارد 102 ارزشگذاری، بند 20-6، ارزشگذاران در صورت نبود اطلاعات مستند و کافی، میتوانند از نظرات، تجارب و قضاوت حرفهای مدیران فروش، کارشناسان بازار یا متخصصان صنعت برای تخمین عمر اقتصادی روابط، نرخ بازگشت مشتریان و میزان تعامل آنها استفاده کنند. این نظرات باید بهطور شفاف مستند و در گزارش افشا شوند تا خوانندگان گزارش بتوانند میزان اعتماد خود به نتایج ارائهشده را متناسب با این منبع اطلاعاتی تنظیم نمایند.
عدم ارائه نتیجه قطعی و استفاده از دامنه ارزش در صورت نبود مبنای کافی
بر اساس استاندارد 102 ارزشگذاری، بند 20-7، چنانچه دادهها و اطلاعات کافی برای انجام ارزشگذاری حرفهای و قابل اتکا موجود نباشد و برآورد ارزشها عمدتاً بر پایه مفروضات کلی و بدون پشتوانه دقیق صورت گیرد، ارزشگذار نباید نتایج را بهصورت عدد دقیق و قطعی بیان کند. در این مواقع، گزارش ارزشگذاری باید بهصورت مشروط یا در قالب یک دامنه عددی از ارزش ارائه شود تا مخاطبان بتوانند میزان عدمقطعیت و ابهام موجود در ارزیابی را بهخوبی درک کنند.
در فرایند ارزشگذاری روابط غیرقراردادی با مشتریان، هنگامی که اطلاعات دقیق و کافی در دسترس نیست، استفاده از تحلیل حساسیت، سناریوسازی، دادههای جایگزین، مشورت با متخصصان صنعت و افشای شفاف و دقیق محدودیتها ضرورت دارد. در واقع، رویکرد احتیاطی و شفافیت در افشای محدودیتها بر ارائه عددی دقیق اما غیرمعتبر ارجحیت دارد و مطابق با الزامات استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری (IVS) است. این رویکرد نهتنها از نظر فنی و حرفهای الزامی است، بلکه ریسک تصمیمگیری بر اساس اطلاعات نادرست را نیز کاهش میدهد.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.