قراردادهای تولید و توزیع یکی از مهمترین مصادیق داراییهای نامشهود قراردادی هستند که در بسیاری از صنایع بهعنوان ابزار تخصیص حقوق بهرهبرداری یا دسترسی به منابع تولید یا بازار مورد استفاده قرار میگیرند. این نوع قراردادها معمولاً نقش اساسی در ایجاد مزیت رقابتی دارند و شناخت تعریف دقیق و استاندارد آنها مبنای ضروری برای شناسایی و ارزشگذاری داراییهای نامشهود محسوب میشود.
قراردادهای تولید و توزیع طبق استانداردهای بینالمللی ارزشگذاری در گروه داراییهای نامشهود مبتنی بر قرارداد طبقهبندی میشوند.
مطابق استاندارد IVS 210، بند 20-3: قراردادهای تولید (Production) و توزیع (Distribution) به قراردادهایی اطلاق میشود که حقوق قانونی و مکتوبی را برای استفاده از ظرفیت تولیدی یا شبکه توزیع یک محصول یا خدمات خاص برای مدت معین و محدوده مشخص در اختیار طرف دیگر قرار میدهد. این حقوق میتوانند شامل مجوز تولید کالا، توزیع انحصاری یا غیرانحصاری محصول یا خدمت در یک منطقه خاص باشند.
یک قرارداد تولید و توزیع برای شناسایی بهعنوان دارایی نامشهود باید ساختار حقوقی مشخص، کتبی و الزامآور داشته باشد.
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۱۰: قرارداد باید بهصورت رسمی، مکتوب و متضمن تعهدات متقابل طرفین، مدتزمان قرارداد، قلمرو جغرافیایی، حدود فعالیت، تعهدات مالی طرفین و حقوق بهرهبرداری معین باشد. بهعنوان مثال، قراردادی که صرفاً شفاهی منعقد شود یا در آن محدوده جغرافیایی بهطور مشخص ذکر نشده باشد، شرایط لازم برای شناسایی بهعنوان دارایی نامشهود را نخواهد داشت.
همچنین قرارداد تولید یا توزیع ماهیت غیرپولی و غیرعینی دارد.
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۵: یک قرارداد تولید یا توزیع اگرچه فاقد شکل فیزیکی است، اما از آنجایی که منافع اقتصادی مشخص و قابل کنترلی از آن ناشی میشود، در صورت احراز سایر شرایط، میتواند بهعنوان دارایی نامشهود ثبت شود. مثلاً حق استفاده از نام تجاری یک محصول برای تولید و فروش در یک منطقه خاص، مصداق بارز این نوع دارایی نامشهود محسوب میشود.
یکی دیگر از شرایط اصلی برای شناسایی قرارداد تولید و توزیع بهعنوان دارایی نامشهود، توانایی ایجاد منافع اقتصادی آتی است.
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۱۳: قرارداد باید منجر به ایجاد جریان نقدی مستقیم (مانند درصدی از فروش محصولات تولیدی یا حقالزحمه توزیع) یا مزایای غیرمستقیم (مانند صرفهجویی در هزینهها یا توسعه بازار) گردد و این منافع باید معقول و قابل دستیابی تلقی شوند. بهطور مثال، یک قرارداد توزیع انحصاری برای یک برند شناختهشده در یک منطقه خاص، به دلیل داشتن مزیت رقابتی و ایجاد سودآوری مشخص، قابل شناسایی بهعنوان دارایی نامشهود است.
نکتۀ دیگر این است که قرارداد تولید و توزیع باید قابلیت تفکیک یا انتقال مستقل داشته باشد.
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۲۷: اگر در جریان یک ترکیب تجاری، قراردادی شناسایی شود و بتوان آن را مستقل از سرقفلی شناسایی و انتقال داد، حتی اگر پیش از این ثبت نشده باشد، باید بهعنوان دارایی نامشهود جداگانه شناسایی و ارزشگذاری گردد. برای مثال، در یک ادغام یا تحصیل شرکتها، قراردادهای انحصاری توزیع برندهای معروف میتواند ارزش جداگانهای از سرقفلی داشته باشد و باید بهصورت مجزا ارزیابی شود.
بنابراین قرارداد تولید و توزیع در واقع توافقنامهای است که به یک طرف حق استفاده اختصاصی یا غیر اختصاصی از ظرفیتهای تولید یا توزیع را برای مدتی معین تحت شرایط و ضوابط مشخص میدهد. اگر این توافقنامه به شکل حقوق بهرهبرداری، درآمدزایی اقتصادی و قابلیت انتقال مستقل وجود داشته باشد، میتواند بهعنوان یک دارایی نامشهود قابل شناسایی و ارزشگذاری باشد. به این ترتیب، شناخت درست و دقیق قراردادهای تولید و توزیع طبق استانداردهای رسمی ارزشگذاری، به سازمانها و شرکتها کمک میکند تا ارزش واقعی این قراردادها را در صورتهای مالی خود منعکس کنند و به مدیریت اثربخش داراییهای نامشهود خود بپردازند.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.