روابط غیرقراردادی با مشتریان با وجود آنکه معمولاً دارای اسناد رسمی و قرارداد کتبی نیستند، در برخی موقعیتهای حقوقی، حسابداری و مالی بهعنوان داراییهای نامشهود ارزشمند تلقی شده و الزامات ارزشگذاری رسمی برای آنها برقرار میشود. بهعبارت دیگر، ارزش این روابط بهویژه زمانی آشکار میشود که بتوان سود اقتصادی و منافع مالی آینده را از آنها انتظار داشت. روابطی از این نوع بهویژه در شرکتهایی با مشتریان وفادار یا کسبوکارهایی که به تعاملات بلندمدت با مشتریان وابستهاند، برجستگی بیشتری مییابند.
مهمترین موقعیتهای الزامی برای ارزشگذاری این دسته از داراییهای نامشهود عبارتاند از:
ترکیبهای تجاری و گزارشگری حسابداری
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۲۸-۳۱، روابط غیرقراردادی با مشتریان در ترکیبهای تجاری (ادغام و تملّک) باید به ارزش منصفانه اندازهگیری و شناسایی شوند. به این ترتیب، اگر این روابط با مشتریان به حدی پایدار و مستمر باشند که بتوان منافع اقتصادی آنها را پیشبینی و بهطور معقولی محاسبه کرد، لازم است در گزارشگری مالی شناسایی و ثبت شوند. اهمیت این الزام در ارزشگذاری منصفانه دارایی نامشهود غیرقراردادی با مشتریان است که در غیر این صورت، موجب نادیده گرفتن بخش عمدهای از ارزش واقعی کسبوکار در گزارشهای مالی میشود.
آزمون کاهش ارزش داراییها
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۸۷، در صورت بروز نشانههایی از افت ارزش، روابط غیرقراردادی شناساییشده باید مستقل از سرقفلی و سایر داراییها آزمون شده و ارزش منصفانه آنها مجدداً برآورد شود. در این شرایط، کاهش ارزش این داراییهای نامشهود نیز بهصورت جداگانه ثبت و گزارش میشود تا منعکسکننده وضعیت واقعی کسبوکار باشد.
دعاوی حقوقی ناشی از رقابت ناعادلانه یا نقض رابطه تجاری
مطابق استاندارد IVS 210، بند ۱۰-۲۰، اگر رابطه مستمر و غیرقراردادی با مشتریان مورد سوءاستفاده قرار گیرد، برای مثال در مواردی چون سرقت اطلاعات مشتریان، رقابت ناعادلانه یا از دست دادن مشتریان به دلیل نقض رابطه، ارزشگذاری این رابطه برای تعیین میزان خسارت ضروری است. در این شرایط، ارزشگذاری دقیق روابط غیرقراردادی مبنای قابل اعتمادی برای صدور رأی دادگاه و جبران خسارت خواهد بود.
معاملات واگذاری دارایی یا مشتریان
مطابق استاندارد IVS 210، بند ۱۰-۲۰، اگر رابطه با مشتریان فعلی بهصورت غیررسمی، موضوع انتقال یا واگذاری قرار گیرد، تعیین ارزش اقتصادی این روابط برای قیمتگذاری منصفانه الزامی خواهد بود. این امر بهویژه در شرکتهایی که عمده ارزش آنها به ارتباطات غیررسمی با مشتریان وابسته است، اهمیت ویژهای دارد.
گزارشگری مالیاتی در معاملات انتقالی
مطابق آییننامه اجرایی ارزشگذاری داراییهای نامشهود (فصل ۴، بند ۲-ج)، روابط غیرقراردادی با مشتریان که منجر به درآمد مستمر و پایدار هستند، در معاملات انتقالی مشمول ارزشگذاری مالیاتی خواهند بود. این ارزشگذاری مبنای محاسبه مالیات در نقل و انتقال شرکتها و کسبوکارها قرار میگیرد.
استفاده در ارزیابی وثیقه یا تأمین مالی مبتنی بر مشتریان وفادار
مطابق استاندارد IVS 210، بند ۱۰-۲۰، پایگاه مشتریان وفادار حتی بدون داشتن قرارداد رسمی، بهعنوان پشتوانۀ درآمدی و یک دارایی اقتصادی مهم تلقی شده و در ساختارهای تأمین مالی، لازم است ارزشگذاری شوند. این رویکرد به تأمینکنندگان مالی کمک میکند تا اطمینان حاصل کنند که دارایی واقعی و قابل اتّکایی برای بازپرداخت تسهیلات یا وثایق دارند.
با توجّه به اهمیت اقتصادی روابط غیرقراردادی در فعالیتهای کسبوکار، ارزشگذاری دقیق این روابط نامشهود مبنای مهمی برای تصمیمگیریهای مالی، حقوقی، مالیاتی و حسابداری است. عدم ارزشگذاری مناسب این داراییها میتواند به ارائه تصویر نادرست از ارزش واقعی کسبوکار منجر شود.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.