برای اینکه روابط قراردادی با مشتریان بهعنوان دارایی نامشهود در فرآیند ارزشگذاری شناسایی شوند، لازم است مجموعهای از معیارهای مشخص از جنبههای حقوقی، اقتصادی و حسابداری احراز گردد. رعایت این معیارها موجب اطمینان از اعتبار و قابلیت اتکای داراییها شده و زمینه شناسایی و انتقال این روابط را فراهم میکند. در ادامه، معیارهای اصلی و کلیدی در این زمینه بررسی میشوند.
وجود قرارداد الزامآور با مشتری
مطابق با استاندارد حسابداری ۱۷ (بند 10-10) و استاندارد ارزشگذاری IVS 210 بند 4-20: وجود یک قرارداد حقوقی مشخص و الزامآور از شروط اولیه برای احراز رابطه قراردادی بهعنوان دارایی نامشهود است. قراردادهای الزامآور شامل مشخصات دقیق از قبیل تاریخ شروع و پایان، مبلغ، شرایط پرداخت و تعهدات طرفین میباشند. مثلاً قراردادهای خدماتی بلندمدت، قراردادهای فروش و مجوزهای بهرهبرداری نمونههای بارز چنین قراردادهایی هستند.
قابلیت تفکیک و انتقال مستقل از سایر داراییها
مطابق با استاندارد حسابداری ۱۷ (بند 10-9): رابطه قراردادی با مشتری باید به گونهای باشد که بتوان آن را از سایر داراییهای نامشهود (نظیر برند و سرقفلی) جدا کرده و بهصورت مستقل شناسایی و منتقل نمود. این قابلیت تفکیک، شرط مهمی برای ارزشگذاری صحیح داراییها محسوب میشود. برای مثال، یک شرکت خدمات اینترنتی میتواند مجوزهای استفاده از خدمات خود را جداگانه واگذار کند و از آن درآمد کسب نماید.
ایجاد منافع اقتصادی آتی قابلاندازهگیری
مطابق با استاندارد حسابداری ۱۷ (بند ۱۲) و IVS 210 بند 60-1: هر رابطه قراردادی باید بهگونهای تعریف شود که بتوان جریان نقدی یا درآمد حاصل از آن را بهصورت دقیق و قابل پیشبینی مدلسازی کرد. چنین جریانی باید پایدار و قابل اعتماد باشد. بهعنوان نمونه، روابط ناشی از قراردادهای بلندمدت فروش محصولات و خدمات که منجر به درآمد منظم میشود، نمونه مناسبی برای این شرط است.
کنترل انحصاری توسط شرکت دارنده
مطابق با استاندارد حسابداری ۱۷ (بند ۱۷): داراییهای نامشهود مربوط به روابط قراردادی باید به گونهای باشند که شرکت دارنده بتواند بهصورت انحصاری از آنها استفاده کند، از استفاده دیگران جلوگیری نماید و یا حق بهرهبرداری را به اشخاص ثالث انتقال دهد. بهعنوان مثال، شرکتی که قرارداد انحصاری توزیع یک محصول را در اختیار دارد، باید بهطور مستند بتواند از منافع انحصاری آن بهرهبرداری کند و مجاز به واگذاری آن نیز باشد.
دورۀ زمانی مشخص برای تحقق منافع اقتصادی
مطابق با استاندارد IVS 210 بند 60-11: هر رابطه قراردادی باید دارای مدت معین باشد و همچنین زمانبندی دقیق تحقق منافع اقتصادی آن مشخص گردد. همچنین، احتمال تمدید یا ادامه رابطه در صورت نیاز باید بهطور واضح مستند گردد. بهطور مثال، قراردادهایی که در آن تمدید خودکار لحاظ شده یا امکان تمدید برای دوره مشخصی وجود دارد، باید مستندات مربوط به آن نیز ارائه شود تا بتوان جریان نقدی آینده را با دقت برآورد کرد.
تمایز مشخص از سرقفلی یا روابط ضمنی با مشتریان
مطابق با استاندارد IVS 210 بند 6-20: روابط قراردادی باید بهطور مستقل و جدا از سرقفلی یا روابط غیررسمی مشتریان شناسایی شود. این روابط نباید صرفاً بخشی از شهرت کسبوکار محسوب شوند. مثلاً قراردادهایی که بر اساس روابط رسمی و مشخص با مشتریان ایجاد میشوند، باید بهطور مستقل از سرقفلی شرکت شناسایی و ارزشگذاری شوند.
بهطور خلاصه، برای احراز روابط قراردادی با مشتریان بهعنوان دارایی نامشهود، ارائه مستندات شفاف حقوقی، قابلیت تفکیکپذیری و انتقال مستقل، و همچنین جریان نقدی قابل پیشبینی ضروری است. این معیارها در کنار هم موجب اطمینان از اعتبار و قابلیت اتکای فرآیند ارزشگذاری داراییهای نامشهود شده و شرط لازم برای ورود روابط مذکور به فرآیند ارزشگذاری رسمی هستند.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.