روابط قراردادی با مشتریان در فرآیند ارزشگذاری داراییهای نامشهود زمانی قابل شناساییاند که معیارهای معینی از منظر حقوقی، اقتصادی و حسابداری در آنها احراز شده باشد. این معیارها تضمین میکنند که روابط قراردادی بهخوبی شناسایی شده، قابلیت انتقال داشته و بهصورت مستقل ارزشگذاری پذیر هستند. ازآنجاکه دارایی نامشهود ازنظر ماهیت فیزیکی ملموس نیست، در احراز شرایط آن باید دقت و توجه کافی به کار گرفته شود.
وجود قرارداد الزامآور
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند 10-10، و استاندارد ارزشگذاری ۲۱۰ (IVS 210) ، بند 4-20: رابطه باید مبتنی بر توافقی رسمی و قانونی با مشتریان باشد. این قرارداد باید حاوی اطلاعات روشن و دقیق ازجمله تاریخ شروع و پایان، مبلغ قرارداد، تعهدات و تکالیف طرفین و شرایط فسخ باشد. برای مثال، قراردادهای فروش بلندمدت، قراردادهای خدماتی و مجوزهای بهرهبرداری نمونههایی از این نوع قراردادها هستند.
قابلیت تفکیک از واحد تجاری یا سایر داراییها
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند 10-9: رابطه با مشتری باید به نحوی باشد که بتوان آن را مستقل از سایر داراییهای نامشهود مانند برند و سرقفلی شناسایی و منتقل کرد. قابلیت انتقال یا واگذاری مجوز به دیگران، صدور مجوزهای جداگانه، و امکان واگذاری مستقل به دیگران، از جمله ویژگیهایی هستند که نشاندهنده این قابلیت تفکیک است.
ایجاد منافع اقتصادی آتی قابل اندازهگیری
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۱۲ و استاندارد ارزشگذاری 210، بند 60-1: روابط قراردادی باید به گونهای باشند که جریان نقدی یا درآمد آتی ایجاد کنند و این درآمدها بهطور دقیق و قابل اعتماد قابل پیشبینی و مدلسازی باشند. مثلاً قراردادهایی که درآمد حاصل از آنها طی دوره مشخصی قابل پیشبینی و اندازهگیری است، نمونههایی از این نوع روابط قراردادی به شمار میروند.
کنترل توسط دارنده دارایی
مطابق استاندارد حسابداری ۱۷، بند ۱۷: دارنده دارایی باید بتواند از منافع رابطه بهرهبرداری انحصاری کند و اجازه استفاده از آن را به دیگری واگذار نماید یا از استفاده دیگران جلوگیری کند. این کنترل باید در قرارداد کاملاً تصریح شده و مستند باشد. مثلاً یک شرکت ارائهدهندۀ خدمات اینترنتی میتواند قرارداد خود با مشترکانش را به شرکت دیگری واگذار کند.
دوره زمانی مشخص برای تحقق منافع اقتصادی
مطابق استاندارد ارزشگذاری 210، بند 60-11: قرارداد باید دوره معینی داشته باشد و زمان تحقق منافع اقتصادی آن کاملاً مشخص و مستند باشد. همچنین احتمال تمدید یا ادامه رابطه باید بر مبنای شواهد و مدارک معتبر مستند شده باشد. مثلاً قراردادهایی که برای مدت معینی بسته شده و امکان تمدید دارند، باید مستندات معتبری از تمدید آنها در آینده وجود داشته باشد تا بتوان منافع آتی آنها را بهدرستی پیشبینی کرد.
تمایز از سرقفلی یا روابط ضمنی مشتری
مطابق استاندارد ارزشگذاری 210، بند 6-20: رابطه قراردادی باید بهطور مستقل و مشخص شناسایی شود و نه بهعنوان بخشی از سرقفلی یا روابط غیررسمی با مشتریان فعلی یا پیشین. مثلاً روابطی که از قراردادهای بلندمدت خدماتی ناشی شدهاند، جدا از سرقفلی یا شهرت کسبوکار شناسایی میشوند.
احراز روابط قراردادی با مشتریان بهعنوان دارایی نامشهود، نیازمند ارائه مستندات حقوقی روشن، جریان نقدی قابل اتکا، قابلیت تفکیک، و اندازهگیری مستقل است. رعایت این معیارها پیشنیاز لازم برای ورود روابط قراردادی با مشتریان به فرآیند ارزشگذاری رسمی محسوب میشود.
برای دریافت خدمات تخصصی در حوزه ارزشگذاری داراییهای نامشهود، از صفحه اختصاصی این خدمت در رتیبا بازدید نمایید.
همچنین میتوانید مقاله راهنمای جامع ارزشگذاری داراییهای نامشهود را مطالعه نموده و با مبانی و استانداردهای ارزشگذرای این نوع داراییها آشنا شوید.
برای مشاهده سایر خدمات رتیبا در زمینه ارزیابی، ارزشگذاری و مشاوره سرمایهگذاری نیز، به صفحه اصلی وبسایت رتیبا مراجعه نمایید.