قراردادهای پشتیبانی و نگهداری (Support & Service Agreements) از جمله داراییهای نامشهود قراردادی بهشمار میروند که در صنایع فناوری اطلاعات، زیرساخت، تجهیزات تخصصی و خدمات فنی اهمیت فراوانی دارند. این قراردادها، به سبب ایجاد منافع اقتصادی و درآمدی پایدار در دورهای مشخص، از منظر ارزشگذاری بسیار مورد توجّه قرار دارند. تعریف دقیق و استاندارد این قراردادها شرط لازم برای شناسایی، کنترل و ارزشگذاری دقیق آنها محسوب میشود و بههمین دلیل، آشنایی با استانداردهای بینالمللی در این زمینه ضروری است.
طبقهبندی در گروه داراییهای نامشهود مرتبط با قرارداد
مطابق استاندارد IVS 210، بند 3-2: قراردادهای پشتیبانی در دسته «داراییهای نامشهود قراردادی (Contract-related Intangible Assets) قرار میگیرند که از طریق توافق رسمی و حقوقی میان دو طرف یا بیشتر ایجاد شده و دارای منافع اقتصادی آتی مشخصی هستند. این منافع اقتصادی، بهصورت جریان نقدی قابل اندازهگیری بوده و به وضوح از سایر داراییهای فیزیکی یا نامشهود متمایزند. بهعنوان مثال، یک قرارداد نگهداری تجهیزات صنعتی، دارای جریان درآمدی مشخص و قابل پیشبینی است که بهعنوان دارایی نامشهود قراردادی قابل شناسایی و ارزشگذاری مستقل خواهد بود.
بیانگر تعهّد به ارائه خدمات تخصصی یا نگهداری از دارایی در دورهای مشخص
مطابق استاندارد IVS 210، بند 6-20: قراردادهای پشتیبانی و نگهداری، متضمن تعهّد ارائه خدمات تخصصی از جمله تعمیر، بازسازی، بروزرسانی، پشتیبانی فنی، نگهداری و نظارت مستمر بر تجهیزات یا ارائه خدمات مطابق با توافقنامه سطح خدمت (Service Level Agreement) هستند. این خدمات بهطور معمول دارای نرخها و مبالغ مشخصی بوده و شرکت دارنده میتواند درآمد آتی آنها را با دقّت پیشبینی نماید. نمونههایی از این نوع قراردادها عبارتاند از: قرارداد پشتیبانی نرمافزارهای سازمانی، قراردادهای تعمیرات تخصصی و قرارداد نگهداری و پشتیبانی تجهیزات پزشکی.
قابل تفکیک و شناسایی مستقل از سایر اجزای فروش یا خدمات شرکت
مطابق استاندارد IVS 210، بند 7-20: برای شناسایی یک قرارداد پشتیبانی بهعنوان دارایی نامشهود، باید امکان شناسایی و تفکیک آن بهصورت جداگانه و مستقل از سایر داراییها و اجزای تشکیلدهنده فروش یا خدمات دیگر شرکت وجود داشته باشد. حتی در شرایطی که قرارداد پشتیبانی در کنار یک محصول فیزیکی یا خدمت دیگر ارائه میشود، باز هم باید بتوان ارزش و درآمد مربوط به قرارداد را بهطور مستقل و بدون وابستگی به داراییهای دیگر محاسبه و شناسایی نمود.
قابل کنترل توسط دارنده و ایجادکنندۀ جریان نقدی قابل اندازهگیری
مطابق استاندارد IVS 210، بندهای 2-20 و 3-60: برای ارزشگذاری یک قرارداد پشتیبانی بهعنوان دارایی نامشهود، شرکت دارنده باید بتواند بهطور کامل آن را کنترل کند و بر فرایند اجرای قرارداد نظارت داشته باشد. همچنین جریان نقدی حاصل از این قرارداد باید قابلاندازهگیری باشد و بهطور مستقیم به شرکت تعلق داشته باشد. در واقع، شرکت باید بهطور انحصاری از منافع اقتصادی ناشی از قرارداد بهرهبرداری کند و کنترل کامل بر جزئیات اجرایی و عملیاتی آن داشته باشد.
قراردادهای پشتیبانی و نگهداری بهعنوان دارایی نامشهود قراردادی تعریف میشوند که متضمن ارائه خدمات تخصصی و فنی در قبال دریافت درآمد مشخص و قابل پیشبینی بوده و دارای قابلیت شناسایی مستقل، کنترل کامل دارنده و منافع اقتصادی روشن و قابل اندازهگیری هستند. این تعریف مبنای شناسایی و ارزشگذاری این نوع قراردادها را بر اساس استاندارد IVS 210 فراهم میآورد.
