تامین مالی استارتاپ‌ها چرا و چگونه؟

از آن جایی که هیچ رشدی بدون سرمایه امکان‌پذیر نیست، مباحث مربوط به تامین مالی استارتاپ‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد. هر کسب‌وکاری به خصوص در ابتدای مسیر به میزان قابل توجهی نقدینگی احتیاج دارد تا بتواند با استخدام نیروی کار مناسب و خرید تجهیزات لازم، از کج گذاشتن خشت اول مسیر استارتاپ خود، جلوگیری کند.

به فراهم‌سازی نقدینگی مورد نیاز کسب‌وکارها که از آن برای توسعه محصول و یا پیش بردن اهداف استارتاپ خود استفاده می‌کنند، تامین مالی گفته می‌شود. از همان ابتدای مسیر شکل‌گیری استارتاپ، بحث جذب سرمایه و تامین مالی یک دغدغه بزرگ برای صاحبان کسب‌وکار است.

تامین مالی استارتاپ‌ها چند نوع است؟

با این که تامین مالی استارتاپ‌ها انواع مختلفی دارد اما همه آن‌ها را می‌توان به دو دسته کلی تقسیم کرد:

  • تامین مالی کاهشی (رقیق‌کننده) Dilutive Financing
  • تامین مالی غیر کاهشی (غیر کاهش‌دهنده) Non-Dilutive Funding

تامین مالی رقیق‌کننده (کاهش‌دهنده)، به این معناست که در ازای دریافت پول، صاحبان کسب‌وکار لازم است درصدی از سهام شرکت را واگذار کنند. این در حالی است که در تامین مالی غیر کاهشی (کاهش‌دهنده) نیازی به مبادله سهام استارتاپ نیست و مالکیت برای فاندرها به صورت کامل حفظ می‌شود.

پس هنگامی که سرمایه‌گذار در ازای آورده نقدی از شما سهم طلب می‌کند، تامین مالی رقیق‌کننده و هنگامی که شما سرمایه مورد نیاز خود را از طریق دریافت وام تامین ‌می‌کنید، تامین مالی غیر رقیق‌کننده اتفاق افتاده است. توجه به میزان مالکیت و کاهشی بودن سهام برای انتخاب گزینه مناسب تامین مالی، ضروری است.

راه‌های تامین مالی استارتاپ‌ها کدام است؟

بسته به کوچک یا بزرگ بودن استارتاپ پروسه تامین مالی و به دنبال آن جذب سرمایه متفاوت خواهد بود. اگر شما در ابتدای مسیر هستید، می‌توانید از راه‌های زیر اقدام به تامین مالی استارتاپ خود کنید:

استارتاپ‌ها با تامین مالی می‌توانند به موفقیت برسند

پس‌انداز و سرمایه شخصی

به خصوص هنگامی که استارتاپ در ابتدای مسیر قرار داد، استفاده از سرمایه شخصی انتخاب تعداد زیادی از فاندرهاست. حتی برای جذب سرمایه‌های آتی این گزینه که فاندر استارتاپ حاضر به سرمایه‌گذاری روی استارتاپ خود بوده، یک گزینه مهم است.

وام‌ loan

استفاده از وام‌هایی که برای کسب‌وکارهای کوچک در نظر گرفته شده و بهره کمی دارد، یک راه مناسب برای تامین سرمایه مورد نیاز در ابتدای مسیر است.

تامین مالی جمعی یا کراودفاندینگ Crowdfunding

همان‌طور که از نام آن پیداست، از جمعی برای کمک به تامین هزینه‌های استارتاپ استفاده می‌شود. در بین روش‌های تامین مالی، این گزینه از ریسک پایین‌تری برخوردار است.

شرکت‌های سرمایه‌گذار خطرپذیر Venture capital

در این حالت یک VC سرمایه مورد نیاز استارتاپ را تامین می‌کند و در ازای آورده نقدی، درصدی از سهام شرکت را در اختیار می‌گیرد. اگر آمادگی از دست دادن بخشی از سهام خود و باقی قضایا را دارید، این گزینه مناسب شماست.

شتاب دهنده‌ها Accelerator

شتاب دهنده‌ها علاوه بر تامین مالی سرمایه مورد نیاز استارتاپ‌ها، از راه‌های دیگری نیز از آن‌ها پشتیبانی می‌کنند. با انتخاب این گزینه ضمن بهره‌مندی از آورده نقدی، از تجربیات آن‌ها در کار هم استفاده کنید.

سرمایه‌گذاران Investors

سرمایه‌گذار می‌تواند هر کسی باشد. از سرمایه‌گذاران فرشته تا اعضای خانواده می‌توانند روی استارتاپ شما سرمایه‌گذاری کنند. اگر سرمایه‌گذار شما فرشته باشد، انتظار سهام یا بازپرداختی جزئی وجود دارد اما سرمایه‌گذاری با دوست و آشنا شرایط خاص خودش را دارد و ممکن است براساس نوع رابطه شما تعیین شود.

بانک‌ها Bank

بانک‌ها هم روی استارتاپ‌ها سرمایه‌گذاری می‌کنند اما بهتر است قبل از اقدام برای تامین مالی از طریق بانک‌ها، اول به درآمدزایی رسیده باشید. زیرا بانک‌ها نسبت به VC ها کمتر ریسک کرده و به صورت سنتی‌تر سرمایه‌گذاری می‌کنند. 

اگر در انتخاب نوع مسیر تامین مالی برای کسب و کارتان نیاز به مشاوره دارید، مشاوران جذب سرمایه رتیبا، می‌توانند شما را در این مسیر و اتخاذ بهترین تصمیم همراهی کنند. جهت ثبت درخواست مشاوره جذب سرمایه، کافیست فرم مربوطه را تکمیل کنید و منتظر تماس مشاوران رتیبا بمانید.

تامین مالی به چه صورتی انجام می‌گیرد؟

پروسه جذب سرمایه و تامین مالی تنها یک بار اتفاق نمی‌افتد و پدیده‌ای تکرارشونده است. بنیان‌گذاران استارتاپ معمولا با جذب سرمایه اولیه شروع کرده و سپس به سراغ جذب سرمایه‌های بعدی می‌روند. (Series Funding) بعد از جذب سرمایه A، نوبت به جذب سرمایه‌های D، C، B و حتی E هم خواهد رسید.  

در جذب سرمایه دور اول A انتظار این است که استارتاپ برنامه روشنی برای توسعه خود داشته باشد. در این مرحله از استارتاپ انتظار می‌رود که پول تامین شده را صرف تحقق اهداف و درآمدزایی کند. استارتاپی که به مرحله بعدی یعنی تامین مالی سری B فکر می‌کند، باید در حال گسترش محصول/ خدمت مورد نظر خود باشد و برای این کار احتیاج به سرمایه بیشتری دارد. استارتاپی که برای سرمایه‌گذاری دوره C آماده می‌شود، باید تا اینجای مسیر، عملکرد خوبی از خود ارائه داده باشند. آن‌ها آماده ورود به بازارهای جدید هستند.

قضیه جذب سرمایه سری D کمی پیچیده‌تر است زیرا اغلب استارتاپ‌ها با همان سه دور قبلی، کار را به پایان رسانده و به سراغ سرمایه‌گذاری جدید نمی‌روند. تنها در صورتی یک استارتاپ به جذب سرمایه بعدی احتیاج پیدا می‌کند که یک دوره نزولی را تجربه کرده باشد. در این صورت برای دستیابی به انتظارات قبلی، نیازمند جذب سرمایه بیشتر می‌شود. بعد از این مرحله، استارتاپ‌های انگشت‌شماری به جایی می‌رسند که به جذب سرمایه مرحله ‌E احتیاج پیدا کنند.

مراحل تامین مالی استارتاپ‌ها کدام است؟

در تصویر زیر به صورت شماتیک می‌توان مراحلی که یک استارتاپ در تامین مالی خود از ابتدای تاسیس تا زمانی که به پایداری کافی و شرایط بلوغ برسد را مشاهده کنید.

همان‌گونه که مشاهده می‌کنید، دو نمودار در تصویر وجود دارد که نمودار آبی، نشان‌دهنده تغییرات جریان‌های نقدی یک کسب‌وکار در طول زمان است و نمودار مشکی، توسعه کسب‌وکار را در طول زمان به صورت شماتیک نشان می‌دهد. باید توجه داشت که این الگو برای حوزه‌های مختلف فعالیت استارتاپ‌ها می‌تواند متفاوت باشد. آن چه که در این نمودار نشان داده شده است، میانگین حوزه‌های مختلف می‌باشد.

چرخه عمر یک کسب‌وکار را در حالت کلی می‌توان به چهار قسمت تقسیم کرد که هر کدام از آن‌ها به صورت نقطه‌چین‌های عمودی در شکل قابل مشاهده می‌باشند. در هر مرحله شرایط توسعه محصول، بازیگران، سرمایه‌گذاران و همچنین وضعیت جریان‌های نقدی متفاوتی وجود خواهد داشت که در ادامه به تشریح هر کدام می‌پردازیم.

ایده تا رسیدن به نقطه سربه‌سر

این مرحله از بلوغ کسب‌وکار که از آن با عنوان دره مرگ (valley of death) نیز یاد می‌شود، مرحله‌ای است که مؤسسین بدون داشتن درآمد، سعی در تولید نمونه اولیه متناسب با نیازهای بازار کرده (در نیمه اول این دوره) و با ارائه محصول به بازار و دریافت بازخورد، مرتب در حال بهبود خدمت یا محصول خود می‌باشند (در نیمه دوم این مرحله). با توجه به بالا بودن هزینه‌های توسعه محصول و پایین بودن درآمد کسب‌وکار در این مرحله، طبیعتاً جریان نقدی همواره منفی و منفی‌تر خواهد شد تا جایی که به منفی‌ترین مقدار خود (ته دره مرگ) رسیده و آنجاست که کسب‌وکار در مقیاس بسیار کوچک شروع به کسب درآمد کرده و قادر خواهد بود تا رسیدن به نقطه سربه‌سر Break Even Point یا (BEP)، بخشی از هزینه‌های خود را با این درآمدها پوشش داده و از منفی بودن جریان نقدی خود بکاهد. این مرحله از کسب‌وکار، معمولاً دو تا سه مرحله افزایش سرمایه را به همراه خواهد داشت که پیش‌تر به آن اشاره شد.

رشد سریع

در این مرحله، استارت‌آپ نقطه سربه‌سر را رد کرده و به شدت در حال افزایش سهم خود از بازار و متعاقباً افزایش کاربران و درآمد خود می‌باشد. باید توجه داشت که کسب‌وکارها در اغلب موارد رقبایی جدی در بازار داشته و برای توسعه محصول و بازار خود و همچنین استمرار این رشد سریع، نیاز به افزایش سرمایه‌هایی در مقایس بزرگ‌تر از قبل خواهند داشت. در این مرحله است که مراحل سوم تا پنجم افزایش سرمایه با حضور صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه رخ خواهد داد. به علاوه در این مرحله و مرحله بعد، احتمال این که استارتاپ مورد توجه رقبای بزرگ‌تر قرار بگیرد وجود دارد. نتیجه این توجه می‌تواند ادغام با کسب‌وکارهای دیگر و یا به طور کامل به تملک استارتاپی دیگر درآمدن، باشد.

تثبیت و بلوغ

رشد استارت‌آپ در این مرحله نیز همچنان ادامه خواهد داشت، هرچند همان‌گونه که در نمودار نیز قابل مشاهده است، شتاب آن کاهنده خواهد بود. کسب‌وکار به واسطه تصمیم به حفظ و توسعه سهم بازار فعلی خود و یا حتی ورود به بازارهای جدید بین‌المللی، قطعاً نیاز به مراحل دیگری از افزایش سرمایه خواهد داشت و از این‌جا به بعد است که بسته به ماهیت و استراتژی توسعه کسب‌وکار، مراحل ششم به بعد افزایش سرمایه با حضور صندوق‌های سرمایه‌گذاری جسورانه و سایر نهادهای مالی، اتفاق خواهد افتاد. باید توجه داشت که حجم سرمایه‌های تزریق شده در این مرحله بسیار بالا بوده و در بسیاری از موارد، سرمایه‌گذاری‌ها از نوع سرمایه‌گذاری مشترک چند نهاد مالی خواهد بود. در این مرحله نیز همانند مراحل قبلی احتمال ادغام و تملیک استارت‌آپ وجود خواهد داشت.

ورود به بازارهای عمومی

کسب‌وکار در این مرحله کاملاً بالغ شده و ثبات و سودآور بودن خود را در بازه سه تا پنج ساله قبلی، نشان داده است. در این مرحله که آخرین بخش از بلوغ یک کسب‌وکار است، افزایش سرمایه از طریق عرضه عمومی سهام استارت‌آپ (IPO) صورت می‌گیرد. در این مرحله سرمایه‌گذاران قبلی می‌توانند با موفیقت سرمایه خود را نقد نمایند.

بعد از دریافت پول و تامین مالی چه باید کرد؟

اهمیت مدیریت جریان‌های نقدی بعد از دریافت سرمایه و تامین مالی تازه به چشم می‌آید. حقیقت اینجاست که پول به همان سرعتی که به دست می‌آید، می‌تواند از دست برود پس ماندگار کردن جریان نقدی و مدیریت آن از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به این که هیچ استارتاپی از تامین مالی رهایی ندارد، دیر یا زود باید به انتخاب بهترین روش تامین مالی استارتاپ خود بپردازید. تفکر همه‌جانبه در مورد نیازهای کسب‌وکار و سنجش تمام گزینه‌های موجود، اقدامی هوشمندانه است که می‌تواند به توسعه و بقای استارتاپ شما کمک کند.

پروسه تامین مالی استارتاپ‌ها پدیده‌ای دشوار و زمان‌بر است. به خصوص اگر در ابتدای مسیر هستید و نیاز فوری به جذب سرمایه برای کسب‌وکار خود دارید، انتخاب مشاوری امین که در این مسیر همراه شما باشد، انتخاب درست‌تر است. زیرا آن‌ها می‌توانند از اتلاف وقت و هزینه بیش از حد جلوگیری کرده و شما را به سلامت از مسیر پرمخاطره جذب سرمایه عبور دهند. به این منظور، شما با خیال راحت می‌توانید در هر مرحله از جذب سرمایه که قرار دارید، مشاوره تامین مالی استارتاپ خود را به مشاوران رتیبا بسپارید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

فهرست